İçeriğe geç
Library
of Alexandria
Giriş yapGiriş yap3 ay ücretsiz deneÜcretsiz başla

Bir rehber

Sirak Kitabı (Ecclesiasticus): Açıklamalı Rehber

Library of Alexandria tarafından · 6 dakikalık okuma · Güncelleme:

Kısa yanıt

  • Nedir: Vaiz olarak da bilinen Sirak, pratik öğütleri bilgelik ve İsrail’in atalarına övgüyle birleştiren antik bir Yahudi bilgelik kitabıdır.
  • Kökeni: Genellikle milattan önce 180 dolaylarına tarihlenir; Kudüs'te İbranice yazılmış, yazarın torunu tarafından Yunancaya çevrilmiştir.
  • Kutsal Kitap'taki yeri: Katolik ve Doğu Ortodoks Eski Ahit'lerinde yer alır, ancak Yahudi kanonunda veya Protestan kanonlarının çoğunda bulunmaz.
  • İbranice kaynaklar: Kahire Genizası, Kumran ve Masada’dan el yazmaları metnin önemli bölümlerini korumuş olsa da İbranice metnin tamamı günümüze ulaşmamıştır.

Sirak Kitabı, Vaiz Kitabı adıyla da bilinir. MÖ 180 civarında İbranice yazılmış bu Yahudi bilgelik kitabı, gündelik davranışları Tanrı’ya saygı ve Musa yasasına itaatle ilişkilendirir. Yazarın torunu kitabı Yunancaya çevirmiştir. Kitap Katolik ve Doğu Ortodoks Eski Ahitlerinde yer alır; ancak Yahudi ve Protestan kanonlarının çoğunda bulunmaz. Yeniden keşfedilen İbranice el yazmaları, özgün dildeki geleneğinin önemli bir bölümünü korur.

Bu rehberde önce kitabın adları ve özellikleri, ardından yazarı, yazım tarihi ve yeri ele alınıyor. Sonraki bölümlerde öğretileri ve ana kısımları özetleniyor, farklı geleneklerdeki kutsal kitap statüsü açıklanıyor ve el yazmalarının keşif süreci aktarılıyor. İlgili rehberler ve sık sorulan sorular da devamında yer alıyor.

Sirak Kitabı nedir?

Sirak, antik Yahudiliğin bilgelik edebiyatına aittir. Kitabın temel konusu, evde ve toplumun genelinde dinî bilgelikle gündelik davranışlar arasındaki ilişkidir. Bilgeliği yalnızca soyut bir konu olarak sunmak yerine, pratik sorumluluklarla ilişkilendirir. Araştırmacılar kitabı, İkinci Tapınak dönemindeki Yahudi ahlak öğretisi ve yazıcı kültürü hakkında bilgi veren bir kaynak olarak inceler.

Kitabın farklı adları kafa karıştırabilir. Sirak ve Ecclesiasticus aynı eseri ifade ederken Vaiz Kitabı farklı bir kitaptır. Sirak, Yunanca yazılmış bir eser olan Süleyman’ın Bilgeliği’nden de ayrılır. Sirak’ın adında geçen İsa, Nasıralı İsa değildir. Bu ayrımlar, benzer adlara sahip kitapları birbirinin yerine kullanmadan eseri tanımlar.

Ne zaman, nerede ve kim tarafından yazıldı?

Yazar, Jesus ben Sira olarak bilinir; adı Joshua ben Sira biçiminde de yazılır. Eser Kudüs’te kaleme alınmış ve genellikle MÖ ikinci yüzyılın başlarına, yaklaşık MÖ 180’e tarihlenir. Özgün dili İbranicedir. Yazarın torunu daha sonra kitabı Yunancaya çevirmiştir; dolayısıyla yazar ve çevirmen, aktarımın farklı aşamalarını temsil eder.

Torunun önsözünde, Kral Euergetes’in saltanatının otuz sekizinci yılında Mısır’a vardığı belirtilir; bu tarih genellikle MÖ 132 olarak kabul edilir. Bu tarih, kitabın ilk yazıldığı zamanı değil, torunun Mısır’a varışını ifade eder. Torun, önsözünde İbranicedeki anlamı başka bir dilde aktarmanın güçlüğünü kabul eder ve Yasa’dan, Peygamberler’den ve ataların diğer yazılarından söz eder. Önsöz, yazarın özgün İbranice eserinin değil, çevirmenin katkısıdır.

Sirak’ta neler bulunur?

Alışılmış bölümlemesine göre Sirak, kısa özdeyişlerle daha uzun öğretici şiirleri bir araya getiren elli bir bölümden oluşur. Tanrı’ya saygı, kitabın bilgelik anlayışının temelini oluşturur; bilgelik, Musa yasasına itaatle yakından ilişkilendirilir. Kitapta dostluk ve sorumlu konuşmadan borç vermeye, borca ve başka birinin yükümlülükleri için kefil olmaya kadar çeşitli pratik konular ele alınır. Ayrıca yoksullara ve savunmasız kişilere bakmak, anne babaya karşı sorumluluklar ve çocukların eğitimi üzerinde durulur.

24. bölümde kişileştirilmiş Bilgelik kendi sesiyle konuşur. 38. bölümde hekimler ve ilaçlar, Tanrı’nın insan yaşamına sunduğu bir nimet olarak ele alınır; kitap başka yerlerde yazıcıların boş zamanını el emeği gerektiren işlerle karşılaştırır. 42–43. bölümler doğa aracılığıyla ilahi bilgeliği över. Ataların Övgüsü ya da Ünlü Kişilerin Övgüsü olarak bilinen 44–50. bölümler, İsrail’in kutsal tarihini anlatır ve 50. bölümde başrahip Simon’ın ve tapınak ibadetinin kutlanmasıyla sona erer. 51. bölümde şükran duası ve bilgelik arayışını anlatan bir şiir yer alır.

Sirak neden Protestan İncillerinin çoğunda yoktur?

Sirak’ın kutsal kitaplardaki yeri, dinî geleneklere göre değişir. Katolik Eski Ahit’inde döterokanonik bir kitaptır ve Doğu Ortodoks Eski Ahitlerinde de yer alır. Yahudi kutsal kitap kanonuna dâhil değildir. Protestan kanonlarının çoğu da onu Eski Ahit kitabı olarak kabul etmez; ancak bazı Protestan İncilleri kitabı ayrı bir Apokrifa bölümünde basar.

Bir kanonda yer almaması, o geleneğin kitabı hiç okumadığı ya da ondan hiç alıntı yapmadığı anlamına gelmez. Kitap Yahudi kanonuna dâhil olmasa da rabinik yazılarda zaman zaman Ben Sira’dan alıntı yapılır. Benzer şekilde, bir Protestan İncili’nin Apokrifa bölümünde yer alması, Katolik ve Ortodoks Eski Ahitlerindeki statüsünden farklıdır. Buradaki ayrım yalnızca bir İncil’de basılıp basılmamasıyla değil, esere verilen yerle ilgilidir.

Sirak nasıl korundu ve İbranice metni nasıl bulundu?

Sirak’ın metni antik Yunanca, Latince ve Süryanice geleneklerde korunmuştur. Yunanca el yazması geleneğinin de birden fazla biçimi vardır: Uzun biçimde, kısa Yunanca biçimde bulunmayan eklemeler yer alır. Bu farklılıklar kitabın metin tarihinin bir parçasıdır. Korunmuş çeviriler ve İbranice el yazmaları, araştırmacıların metnin nasıl aktarıldığını incelemesine olanak sağlar.

Kahire Genizası’ndan gelen malzemeler arasında Orta Çağ İbranice el yazmaları 1896’da tanımlanmaya başlandı. Daha sonra Kumran’daki Ölü Deniz Yazmaları arasında İbranice parçalar, Masada’da ise Sirak’ın bölümlerini koruyan antik bir İbranice el yazması bulundu. Bu İbranice tanıklar bir arada metnin önemli kısımlarını korusa da tamamını içermez. Antik çevirilerle karşılaştırma, araştırmacıların kitabın metin tarihini yeniden kurmasına yardımcı olur.

Sırada ne var?

Süleyman’ın Bilgeliği rehberi, adı bazen Sirak’la karıştırılan ayrı bir Yunanca bilgelik eserini ele alır. Apokrifa rehberi ise Sirak’ın Protestan İncillerindeki yeriyle ilgili sorulara ışık tutar.

Bu sitedeki baskının adı Jesus ben Sirach’ın Bilgeliği’dir.

Keşfetmeye devam edin

Sirak Kitabı hakkında sorular

Sirak Kitabı ne anlatır?

Sirak, gündelik davranışlar ve Tanrı’ya saygı aracılığıyla ortaya konan bilgeliği anlatır. Dostluk, konuşma, aile sorumlulukları, borç ve savunmasız kişilere bakmak gibi konuları ele alır. Pratik öğütlerin yanı sıra kişileştirilmiş Bilgelik’i sunar, doğal dünyayı över ve Ataların Övgüsü’nde İsrail’in kutsal tarihinden kişileri anlatır.

Sirak neden Protestan İncillerinde yoktur?

Protestan kanonlarının çoğu Sirak’ı Eski Ahit kitabı olarak kabul etmez; ancak bazı Protestan İncilleri onu Apokrifa bölümünde ayrı olarak basar. Statüsü geleneklere göre değişir: Katolik İncillerinde döterokanonik bir kitaptır ve Doğu Ortodoks Eski Ahitlerinde yer alır; Yahudi kutsal kitap kanonunda ise bulunmaz.

Sirak Kitabı’nı kim yazdı?

Yazar, Joshua ben Sira olarak da anılan Jesus ben Sira’dır. İbranice eseri Kudüs’te, MÖ 180 civarında kaleme almıştır. Torunu kitabı Yunancaya çevirmiş ve çevirmen önsözünü eklemiştir. Bu kitaptaki İsa, Nasıralı İsa değildir.

Sirak ile Vaiz Kitabı arasındaki fark nedir?

Sirak ve Vaiz Kitabı farklı eserlerdir; Ecclesiasticus, Vaiz Kitabı’nın değil Sirak’ın diğer adıdır. Sirak, özdeyişleri ve öğretici şiirleri bilgelik övgüsü ve İsrail’in atalarının anlatımıyla bir araya getirir. Benzer tınlayan alternatif adı, iki eserin aynı metin olduğu anlamına gelmez; yalnızca adlandırmayla ilgili bir karışıklıktır.

Sirak, Süleyman’ın Bilgeliği ile aynı kitap mıdır?

Hayır. Sirak ve Süleyman’ın Bilgeliği, birbirinden ayrı Yahudi bilgelik eserleridir. Sirak İbranice yazılmış, yazarının torunu tarafından Yunancaya çevrilmiştir; Süleyman’ın Bilgeliği ise Yunanca kaleme alınmıştır. İkisi de bilgelik konusunu işler, ancak konularının benzer olması onları aynı kitabın farklı adları yapmaz.

Sirak Oğlu İsa'nın Bilgeliği ile başla

Klasikler gelen kutunda

Karakterler, ana fikirler ve nereden başlayacağın e-postayla gelsin. İstediğin zaman ayrıl.

Bu rehberdeki kitapları ve 200.000+ kitap daha oku

Ücretsiz başlayın; okuyabileceğiniz 200.000+ kitaba erişin. Her kitap için 15 dakikalık özet sunulur ve dilediğiniz kitap maliyetine karton kapaklı, ciltli veya büyük puntolu basılır.

Başlamak ücretsiz. Her yıl yenilenir. İstediğin zaman iptal et.

Ücretsiz başla