Sura Al-Bakara

Werset po wersecie

693. 173

     إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةَ وَٱلدَّمَ وَلَحْمَ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ بِهِۦ لِغَيْرِ ٱللَّهِ ۖ فَمَنِ ٱضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

     Innama harrama 'alaykumu al‑maytata wad‑dama wa lahma al‑khinziri wa ma uhilla bihi lighayri Allahi famani idturra ghayra baghin wa la 'adin fala ithma 'alayhi inna Allaha ghafurun Rahim

     On zakazał wam jedynie padliny, krwi, mięsa wieprzowego i tego, co zostało złożone w ofierze (w imię) kogoś innego niż Allah. Lecz kto jest zmuszony koniecznością, nie pragnąc tego ani nie przekraczając granic, nie popełnia grzechu. Zaprawdę, Allah jest Przebaczający, Miłosierny.

694. 174

     إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَيَشْتَرُونَ بِهِۦ ثَمَنًا قَلِيلًا ۙ أُو۟لَٰٓئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ إِلَّا ٱلنَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ ٱللَّهُ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

     Inna alladhina yaktumuna ma anzala Allahu mina al‑kitabi wa yashtaruna bihi thamanan qalilan ula'ika ma ya'kuluna fi butunihim illa an‑nara wa la yukallimuhumu Allahu yawma al‑qiyamati wa la yuzakkihim wa lahum 'adhabun alim

     Zaprawdę, ci, którzy ukrywają cokolwiek z Pisma objawionego przez Allaha i kupują za to niewielki zysk, nie napełniają swych brzuchów niczym innym jak ogniem. Allah nie przemówi do nich w Dniu Zmartwychwstania ani nie sprawi, by wzrastali. Czeka ich bolesna kara.

695. 175

     أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱشْتَرَوُا۟ ٱلضَّلَٰلَةَ بِٱلْهُدَىٰ وَٱلْعَذَابَ بِٱلْمَغْفِرَةِ ۚ فَمَآ أَصْبَرَهُمْ عَلَى ٱلنَّارِ

     Ula'ika alladhina ishtarawu ad‑dalalata bil‑huda wal-'adhaba bil‑maghfirati fama asbarahum 'ala an‑nar

     To są ci, którzy kupują błąd za cenę przewodnictwa i mękę za cenę przebaczenia. Jakże wytrwali są w swych dążeniach do Ognia!

696. 176

     ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ نَزَّلَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ ۗ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِى ٱلْكِتَٰبِ لَفِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍ

     Dhalika bi'anna Allaha nazzala al‑kitaba bil‑haqqi wa'inna alladhina ikhtalafu fi al‑kitabi lafi shiqaqin ba'id

     Tak jest dlatego, że Allah objawił Pismo z prawdą. Zaprawdę, ci, którzy znajdują w Piśmie (powód do) niezgody, pozostają w jawnym rozłamie.

697. 177

     ۞ لَّيْسَ ٱلْبِرَّ أَن تُوَلُّوا۟ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ ٱلْمَشْرِقِ وَٱلْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ ٱلْبِرَّ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلْكِتَٰبِ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ وَءَاتَى ٱلْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ ذَوِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينَ وَٱبْنَ ٱلسَّبِيلِ وَٱلسَّآئِلِينَ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَأَقَامَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَى ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَٰهَدُوا۟ ۖ وَٱلصَّٰبِرِينَ فِى ٱلْبَأْسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَحِينَ ٱلْبَأْسِ ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ صَدَقُوا۟ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُتَّقُونَ

     Laysa al‑birra an tuwallu wujuhakum qibala al‑mashriqi wal‑maghribi walakinna al‑birra man amana billahi wal‑yawmi al‑akhiri wal‑mala'ikati wal‑kitabi wan‑nabiyyina wa'ata al‑mala 'ala hubbihi dhawi al‑qurba wal‑yatama wal‑masakina wabna as‑sabili was‑sa'ilina wafi ar‑riqabi wa'aqama as‑salata wa'ata az‑zakata wal‑mufuna bi'ahdihim idha 'ahadu was‑sabirina fi al‑ba'sa'i wad‑darra'i wahina al‑ba'si ula'ika alladhina sadaqu wa'ula'ika humu al‑muttaqun

     Prawość nie polega na tym, że zwracacie twarze ku wschodowi i zachodowi; lecz prawy jest ten, kto wierzy w Allaha, Dzień Ostatni, aniołów, Pismo i proroków; kto z miłości do Niego rozdaje majątek krewnym, sierotom, potrzebującym, podróżnemu i proszącym oraz przeznacza go na wyzwalanie niewolników; kto należycie odprawia modlitwę i daje należną jałmużnę. A także ci, którzy dotrzymują zawartego przymierza, oraz cierpliwi w niedoli, przeciwnościach i czasie udręki. To są ci, którzy są szczerzy. To są ci, którzy boją się Allaha.

698. 178

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِصَاصُ فِى ٱلْقَتْلَى ۖ ٱلْحُرُّ بِٱلْحُرِّ وَٱلْعَبْدُ بِٱلْعَبْدِ وَٱلْأُنثَىٰ بِٱلْأُنثَىٰ ۚ فَمَنْ عُفِىَ لَهُۥ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌ فَٱتِّبَاعٌۢ بِٱلْمَعْرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَٰنٍ ۗ ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗ فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٌ

     Ya ayyuha alladhina amanu kutiba 'alaykumu al‑qisasu fi al‑qatla al‑hurru bil‑hurri wal-'abdu bil-'abdi wal‑untha bil‑untha faman 'ufiya lahu min akhihi shay'un fattiba'un bil‑ma'rufi wa'ada'un ilayhi bi'ihsanin dhalika takhfifun min rabbikum warahmatun famani i'tada ba'da dhalika falahu 'adhabun alim

     O wy, którzy wierzycie! Przepisano wam odwet w sprawie zabitych: wolny za wolnego, niewolnik za niewolnika i kobieta za kobietę. A komu jego (pokrzywdzony) brat cokolwiek przebaczy, wobec tego należy dochodzić roszczenia zgodnie ze zwyczajem, on zaś powinien zapłacić mu z życzliwością. To ulga i miłosierdzie od waszego Pana. Kto potem przekroczy granice, tego czeka bolesna kara.

699. 179

     وَلَكُمْ فِى ٱلْقِصَاصِ حَيَوٰةٌ يَٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

     Walakum fi al‑qisasi hayatun ya uli al‑albabi la'allakum tattaqun

     W odwecie jest dla was życie, o ludzie rozumni, abyście mogli wystrzegać się (zła).

700. 180

     كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ ٱلْمَوْتُ إِن تَرَكَ خَيْرًا ٱلْوَصِيَّةُ لِلْوَٰلِدَيْنِ وَٱلْأَقْرَبِينَ بِٱلْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى ٱلْمُتَّقِينَ

     Kutiba 'alaykum idha hadara ahadakumu al‑mawtu in taraka khayran al‑wasiyyatu lil‑walidayni wal‑aqrabina bil‑ma'rufi haqqan 'ala al‑muttaqin

     Przepisano wam, aby każdy z was, gdy zbliża się do niego śmierć, jeśli pozostawia majątek, uczynił zgodnie z dobrym obyczajem zapis na rzecz rodziców i bliskich krewnych. (Jest to) obowiązek wszystkich, którzy wystrzegają się (zła).

701. 181

     فَمَنۢ بَدَّلَهُۥ بَعْدَ مَا سَمِعَهُۥ فَإِنَّمَآ إِثْمُهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُۥٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

     Faman baddalahu ba'da ma sami'ahu fa'innama ithmuhu 'ala alladhina yubaddilunahu inna Allaha sami'un 'alim

     A kto zmienia (testament), po tym jak go usłyszał — grzech z tego powodu spada jedynie na tych, którzy go zmieniają. Zaprawdę, Allah jest Słyszący, Wiedzący.

702. 182

     فَمَنْ خَافَ مِن مُّوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

     Faman khafa min musin janafan aw ithman fa'aslaha baynahum fala ithma 'alayhi inna Allaha ghafurun rahim

     Lecz kto obawia się ze strony spadkodawcy jakiegoś niesprawiedliwego lub grzesznego postanowienia i doprowadza do zgody między stronami, (nie będzie to) dla niego grzechem. Zaprawdę, Allah jest Przebaczający, Miłosierny.

703. 183

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

     Ya ayyuha alladhina amanu kutiba 'alaykumu as‑siyamu kama kutiba 'ala alladhina min qablikum la'allakum tattaqun

     O wy, którzy wierzycie! Przepisano wam post, tak jak przepisano go tym, którzy byli przed wami, abyście wystrzegali się (zła);

704. 184

     أَيَّامًا مَّعْدُودَٰتٍ ۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۚ وَعَلَى ٱلَّذِينَ يُطِيقُونَهُۥ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ۖ فَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَّهُۥ ۚ وَأَن تَصُومُوا۟ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

     Ayyaman ma'dudatin faman kana minkum maridan aw 'ala safarin fa'iddatun min ayyamin ukhara wa'ala alladhina yutiqunahu fidyatun ta'amu miskinin faman tatawwa'a khayran fahuwa khayrun lahu wa'an tasumu khayrun lakum in kuntum ta'lamun

     (Pośćcie) przez określoną liczbę dni; a (dla) tego spośród was, kto jest chory lub w podróży — (taka sama) liczba innych dni; dla tych zaś, których na to stać, jest okup: nakarmienie człowieka w potrzebie. Lecz kto dobrowolnie czyni dobro, jest to dla niego lepsze; a post jest dla was lepszy, gdybyście tylko wiedzieli —

705. 185

     شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ ۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۖ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

     Shahru ramadana alladhi unzila fihi al‑qur'anu hudan lin‑nasi wabayyinatin mina al‑huda wal‑furqani faman shahida minkumu ash‑shahra falyasumhu waman kana maridan aw 'ala safarin fa'iddatun min ayyamin ukhara yuridu Allahu bikumu al‑yusra wala yuridu bikumu al-'usra walitukmilu al-'iddata walitukabbiru Allaha 'ala ma hadakum wala'allakum tashkurun

     Miesiąc ramadan, w którym został objawiony Koran, przewodnictwo dla ludzkości, jasne dowody przewodnictwa i kryterium rozróżnienia (dobra i zła). Ktokolwiek z was jest obecny, niech pości przez ten miesiąc, a ktokolwiek z was jest chory lub w podróży, (niech pości przez taką samą) liczbę innych dni. Allah pragnie dla was łatwości, a nie pragnie dla was trudności; i (pragnie), abyście dopełnili tego okresu i abyście wielbili Allaha za to, że was poprowadził, i abyście być może byli wdzięczni.

706. 186

     وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا۟ لِى وَلْيُؤْمِنُوا۟ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

     Wa idha sa'alaka 'ibadi 'anni fa'inni qaribun ujibu da'wata ad‑da'i idha da'ani falyastajibu li walyu'minu bi la'allahum yarshudun

     A kiedy Moi słudzy pytają cię o Mnie, to zaprawdę jestem blisko. Odpowiadam na modlitwę proszącego, gdy Mnie wzywa. Niech więc odpowiedzą na Moje wezwanie i niech Mi zaufają, aby mogli być prowadzeni właściwą drogą.

707. 187

     أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمْ ۚ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ۗ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ ۖ فَٱلْـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبْتَغُوا۟ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمْ ۚ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلْخَيْطُ ٱلْأَبْيَضُ مِنَ ٱلْخَيْطِ ٱلْأَسْوَدِ مِنَ ٱلْفَجْرِ ۖ ثُمَّ أَتِمُّوا۟ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيْلِ ۚ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَٰكِفُونَ فِى ٱلْمَسَٰجِدِ ۗ تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

     Uhilla lakum laylata as‑siyami ar‑rafathu ila nisa'ikum hunna libasun lakum wa antum libasun lahunna 'alima Allahu annakum kuntum takhtanuna anfusakum fataba 'alaykum wa 'afa 'ankum fal‑ana bashiruhunna wabtaghu ma kataba Allahu lakum wa kulu washrabu hatta yatabayyana lakumu al‑khaytu al‑abyadu mina al‑khayti al‑aswadi mina al‑fajri thumma atimmu as‑siyama ila al‑layli wa la tubashiruhunna wa antum 'akifuna fi al‑masajidi tilka hududu Allahi fala taqrabuha kadhalika yubayyinu Allahu ayatihi lin‑nasi la'allahum yattaqun

     Dozwolono wam obcować z waszymi żonami w noc postu. One są dla was odzieniem, a wy jesteście odzieniem dla nich. Allah wie, że oszukiwaliście samych siebie w tej sprawie, i zwrócił się ku wam z miłosierdziem oraz uwolnił was od tego ciężaru. Obcujcie więc z nimi i szukajcie tego, co Allah wam przeznaczył, i jedzcie, i pijcie, aż o świcie odróżnicie białą nić od czarnej nici. Następnie ściśle przestrzegajcie postu aż do zapadnięcia nocy i nie dotykajcie ich, lecz oddawajcie się nabożeństwu w meczetach. Takie są granice ustanowione przez Allaha, nie zbliżajcie się więc do nich. Tak Allah wyjaśnia ludziom Swoje objawienie, aby wystrzegali się (zła).

708. 188

     وَلَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَكُم بَيْنَكُم بِٱلْبَٰطِلِ وَتُدْلُوا۟ بِهَآ إِلَى ٱلْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا۟ فَرِيقًا مِّنْ أَمْوَٰلِ ٱلنَّاسِ بِٱلْإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ

     Wa la ta'kulu amwalakum baynakum bil‑batili wa tudlu biha ila al‑hukkami lita'kulu fariqan min amwali an‑nasi bil‑ithmi wa antum ta'lamun

     I nie zagarniajcie bezprawnie majątków jedni drugich ani nie posługujcie się nimi, by zyskać przychylność sędziów i świadomie zagarnąć bezprawnie część majątku innych.

709. 189

     ۞ يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلْأَهِلَّةِ ۖ قُلْ هِىَ مَوَٰقِيتُ لِلنَّاسِ وَٱلْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ ٱلْبِرُّ بِأَن تَأْتُوا۟ ٱلْبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلَٰكِنَّ ٱلْبِرَّ مَنِ ٱتَّقَىٰ ۗ وَأْتُوا۟ ٱلْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَٰبِهَا ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

     Yas'alunaka 'ani al‑ahillati qul hiya mawaqitu lin‑nasi wal‑hajji wa laysa al‑birru bi'an ta'tu al‑buyuta min zuhuriha wa lakinna al‑birra mani ittaqa wa'tu al‑buyuta min abwabiha wattaqu Allaha la'allakum tuflihun

     Pytają cię, (o Muhammadzie), o nowie księżyca. Powiedz: Wyznaczają one ludziom ustalone pory i czas pielgrzymki. Prawość nie polega na tym, że wchodzicie do domów od tyłu (jak czynią bałwochwalcy w pewnych porach), lecz prawy jest ten, kto wystrzega się (zła). Wchodźcie więc do domów przez ich bramy i wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha, abyście osiągnęli powodzenie.

710. 190

     وَقَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلْمُعْتَدِينَ

     Wa qatilu fi sabili Allahi alladhina yuqatilunakum wa la ta'tadu inna Allaha la yuhibbu al‑mu'tadin

     Walczcie na drodze Allaha przeciw tym, którzy walczą przeciw wam, lecz nie rozpoczynajcie działań wojennych. Zaprawdę, Allah nie miłuje napastników.

711. 191

     وَٱقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُم مِّنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ ۚ وَٱلْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ ٱلْقَتْلِ ۚ وَلَا تُقَٰتِلُوهُمْ عِندَ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَٰتِلُوكُمْ فِيهِ ۖ فَإِن قَٰتَلُوكُمْ فَٱقْتُلُوهُمْ ۗ كَذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلْكَٰفِرِينَ

     Waqtuluhum haythu thaqiftumuhum wa akhrijuhum min haythu akhrajukum wal‑fitnatu ashaddu mina al‑qatli wa la tuqatiluhum 'inda al‑masjidi al‑harami hatta yuqatilukum fihi fa'in qatalukum faqtuluhum kadhalika jaza'u al‑kafirin

     I zabijajcie ich, gdziekolwiek ich znajdziecie, i wypędzajcie ich z miejsc, z których oni was wypędzili, gdyż prześladowanie jest gorsze niż zabijanie. I nie walczcie z nimi przy Nienaruszalnym Miejscu Kultu, dopóki oni pierwsi was tam nie zaatakują; lecz jeśli was zaatakują (tam), wówczas ich zabijajcie. Taka jest zapłata niewiernych.

712. 192

     فَإِنِ ٱنتَهَوْا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

     Fa'ini intahaw fa'inna Allaha ghafurun Rahim

     Lecz jeśli zaprzestaną, to zaprawdę, Allah jest Przebaczający, Miłosierny.

713. 193

     وَقَٰتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِ ۖ فَإِنِ ٱنتَهَوْا۟ فَلَا عُدْوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّٰلِمِينَ

     Wa qatiluhum hatta la takuna fitnatun wa yakuna ad‑dinu lillahi fa'ini intahaw fala 'udwana illa 'ala az‑zalimin

     I walczcie z nimi, aż ustanie prześladowanie, a religia będzie należeć do Allaha. Lecz jeśli zaprzestaną, niech nie będzie wrogości, chyba że wobec czyniących zło.

714. 194

     ٱلشَّهْرُ ٱلْحَرَامُ بِٱلشَّهْرِ ٱلْحَرَامِ وَٱلْحُرُمَٰتُ قِصَاصٌ ۚ فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَٱعْتَدُوا۟ عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا ٱعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلْمُتَّقِينَ

     Ash‑shahru al‑haramu bish‑shahri al‑harami wal‑hurumatu qisasun famani i'tada 'alaykum fa'tadu 'alayhi bimithli ma i'tada 'alaykum wattaqu Allaha wa'lamu anna Allaha ma'a al‑muttaqin

     Miesiąc zakazany za miesiąc zakazany, a za naruszenie rzeczy zakazanych — odwet. Kto was zaatakuje, zaatakujcie go tak samo, jak on was zaatakował. Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha i wiedzcie, że Allah jest z tymi, którzy wystrzegają się (zła).

715. 195

     وَأَنفِقُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا تُلْقُوا۟ بِأَيْدِيكُمْ إِلَى ٱلتَّهْلُكَةِ ۛ وَأَحْسِنُوٓا۟ ۛ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُحْسِنِينَ

     Wa anfiqu fi sabili Allahi wa la tulqu bi'aydikum ila at‑tahlukati wa ahsinu inna Allaha yuhibbu al‑muhsinin

     Wydawajcie swój majątek dla sprawy Allaha i nie doprowadzajcie się własnymi rękami do zguby; i czyńcie dobro. Zaprawdę, Allah miłuje dobroczyńców.

716. 196

     وَأَتِمُّوا۟ ٱلْحَجَّ وَٱلْعُمْرَةَ لِلَّهِ ۚ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ ۖ وَلَا تَحْلِقُوا۟ رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْهَدْىُ مَحِلَّهُۥ ۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ بِهِۦٓ أَذًى مِّن رَّأْسِهِۦ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ ۚ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلْعُمْرَةِ إِلَى ٱلْحَجِّ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ ۚ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَٰثَةِ أَيَّامٍ فِى ٱلْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُۥ حَاضِرِى ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ

     Wa atimmu al‑hajja wa al-'umrata lillahi fa in uhsirtum fama istaysara mina al‑hadyi wa la tahliqu ru'usakum hatta yablugha al‑hadyu mahillahu faman kana minkum maridan aw bihi adhan min ra'sihi fafidyatun min siyamin aw sadaqatin aw nusukin fa idha amintum faman tamatta'a bi al-'umrati ila al‑hajji fama istaysara mina al‑hadyi faman lam yajid fasiyamu thalathati ayyamin fi al‑hajji wa sab'atin idha raja'tum tilka 'asharatun kamilatun dhalika liman lam yakun ahluhu hadiri al‑masjidi al‑harami wa ittaqu Allaha wa i'lamu anna Allaha shadidu al-'iqab

     Odbywajcie pielgrzymkę i odwiedziny (w Mekce) dla Allaha. A jeśli napotkacie przeszkodę, poślijcie takie dary ofiarne, jakie łatwo możecie zdobyć, i nie gólcie głów, dopóki dary ofiarne nie dotrą do miejsca przeznaczenia. A kto spośród was jest chory lub cierpi na dolegliwość głowy, musi złożyć okup przez post, jałmużnę lub ofiarę. A gdy jesteście bezpieczni, ten, kto korzysta z odwiedzin przed pielgrzymką, (niech złoży) takie dary ofiarne, jakie łatwo może zdobyć. A kto nie może znaleźć (takich darów), niech pości przez trzy dni podczas pielgrzymki i przez siedem po waszym powrocie; to jest dziesięć łącznie. Dotyczy to tego, którego rodzina nie mieszka przy Nienaruszalnym Miejscu Kultu. Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha i wiedzcie, że Allah jest surowy w karaniu.

717. 197

     ٱلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَّعْلُومَٰتٌ ۚ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ ٱلْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِى ٱلْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ ٱللَّهُ ۗ وَتَزَوَّدُوا۟ فَإِنَّ خَيْرَ ٱلزَّادِ ٱلتَّقْوَىٰ ۚ وَٱتَّقُونِ يَٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ

     Al‑hajju ashhurun ma'lumatun faman farada fihinna al‑hajja fala rafatha wa la fusuqa wa la jidala fi al‑hajji wa ma taf'alu min khayrin ya'lamhu Allahu wa tazawwadu fa inna khayra az‑zadi at‑taqwa wa ittaquni ya uli al‑albab

     Pielgrzymka odbywa się (w) znanych miesiącach, a kto postanowi w nich odbyć pielgrzymkę, (niech pamięta, że) podczas pielgrzymki nie ma (być) ani rozwiązłości, ani obelg, ani gniewnych sporów. A cokolwiek dobrego czynicie, Allah o tym wie. Przygotujcie więc sobie zapasy (na życie ostateczne); najlepszym bowiem zapasem jest wystrzeganie się zła. Wypełniajcie zatem swój obowiązek wobec Mnie, o ludzie rozumni.

718. 198

     لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَبْتَغُوا۟ فَضْلًا مِّن رَّبِّكُمْ ۚ فَإِذَآ أَفَضْتُم مِّنْ عَرَفَٰتٍ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ عِندَ ٱلْمَشْعَرِ ٱلْحَرَامِ ۖ وَٱذْكُرُوهُ كَمَا هَدَىٰكُمْ وَإِن كُنتُم مِّن قَبْلِهِۦ لَمِنَ ٱلضَّآلِّينَ

     Laysa 'alaykum junahun an tabtaghu fadlan min rabbikum fa idha afadtum min 'arafatin fa udhkuru Allaha 'inda al‑mash'ari al‑harami wa udhkuruhu kama hadakum wa in kuntum min qablihi lamina ad‑dallin

     Nie jest dla was grzechem, jeśli szukacie hojności waszego Pana (przez handel). Lecz kiedy ruszacie tłumnie z Arafatu, wspominajcie Allaha przy świętym miejscu. Wspominajcie Go tak, jak On was poprowadził, choć wcześniej byliście wśród błądzących.

719. 199

     ثُمَّ أَفِيضُوا۟ مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ ٱلنَّاسُ وَٱسْتَغْفِرُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

     Thumma afidu min haythu afada an‑nasu wa istaghfiru Allaha inna Allaha ghafurun rahim

     Następnie ruszajcie dalej z miejsca, skąd rusza tłum, i proście Allaha o przebaczenie. Zaprawdę, Allah jest Przebaczający, Miłosierny.

720. 200

     فَإِذَا قَضَيْتُم مَّنَٰسِكَكُمْ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَذِكْرِكُمْ ءَابَآءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا ۗ فَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا وَمَا لَهُۥ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ مِنْ خَلَٰقٍ

     Fa idha qadaytum manasikakum fa udhkuru Allaha kadhikrikum aba'akum aw ashadda dhikran famina an‑nasi man yaqulu Rabbana atina fi ad‑dunya wa ma lahu fi al‑akhirati min khalaq

     A kiedy dopełnicie obrzędów, wspominajcie Allaha tak, jak wspominacie swoich ojców, albo jeszcze żarliwiej. Lecz wśród ludzi jest taki, który mówi: „Panie nasz! Daj nam na tym świecie”, a nie ma on żadnego udziału w życiu ostatecznym.

721. 201

     وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِى ٱلدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى ٱلْـَٔاخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ

     Wa minhum man yaqulu Rabbana atina fi ad‑dunya hasanatan wa fi al‑akhirati hasanatan wa qina 'adhaba an‑nar

     I jest wśród nich (także) taki, który mówi: „Panie nasz! Daj nam na tym świecie to, co dobre, i w życiu ostatecznym to, co dobre, i chroń nas przed karą Ognia”.

722. 202

     أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِّمَّا كَسَبُوا۟ ۚ وَٱللَّهُ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ

     Ula'ika lahum nasibun mimma kasabu wa Allahu sari'u al‑hisab

     Dla nich przygotowany jest obfity udział w tym, na co zapracowali. Allah jest szybki w rozrachunku.

723. 203

     ۞ وَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ فِىٓ أَيَّامٍ مَّعْدُودَٰتٍ ۚ فَمَن تَعَجَّلَ فِى يَوْمَيْنِ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ لِمَنِ ٱتَّقَىٰ ۗ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

     Wa udhkuru Allaha fi ayyamin ma'dudatin faman ta'ajjala fi yawmayni fala ithma 'alayhi wa man ta'akhkhara fala ithma 'alayhi limani ittaqa wa ittaqu Allaha wa i'lamu annakum ilayhi tuhsharun

     Wspominajcie Allaha przez wyznaczone dni. Kto więc przyspieszy (swój wyjazd), odchodząc po dwóch dniach, nie popełnia grzechu, a kto się opóźni, nie popełnia grzechu; dotyczy to tego, kto wystrzega się (zła). Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha i wiedzcie, że przed Nim zostaniecie zgromadzeni.

724. 204

     وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُۥ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَيُشْهِدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا فِى قَلْبِهِۦ وَهُوَ أَلَدُّ ٱلْخِصَامِ

     Wa mina an‑nasi man yu'jibuka qawluhu fi al‑hayati ad‑dunya wa yushhidu Allaha 'ala ma fi qalbihi wa huwa aladdu al‑khisam

     A wśród ludzi jest taki, którego słowa o życiu tego świata podobają ci się (Muhammadzie), i wzywa on Allaha na świadka tego, co ma w sercu; a jednak jest najbardziej nieprzejednanym z przeciwników.

725. 205

     وَإِذَا تَوَلَّىٰ سَعَىٰ فِى ٱلْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ ٱلْحَرْثَ وَٱلنَّسْلَ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلْفَسَادَ

     Wa idha tawalla sa'a fi al‑ardi liyufsida fiha wa yuhlika al‑hartha wa an‑nasla wa Allahu la yuhibbu al‑fasad

     A kiedy odchodzi (od ciebie), dokłada starań, by szerzyć zepsucie na ziemi i niszczyć uprawy oraz bydło; Allah zaś nie miłuje szerzenia zepsucia.

726. 206

     وَإِذَا قِيلَ لَهُ ٱتَّقِ ٱللَّهَ أَخَذَتْهُ ٱلْعِزَّةُ بِٱلْإِثْمِ ۚ فَحَسْبُهُۥ جَهَنَّمُ ۚ وَلَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ

     Wa idha qila lahu ittaqi Allaha akhadhat‑hu al-'izzatu bi al‑ithmi fahasbuhu jahannamu wa labi'sa al‑mihad

     A kiedy mówi mu się: Wypełniaj swój obowiązek wobec Allaha, pycha popycha go do grzechu. Piekło wystarczy mu za odpłatę — jakże złe to miejsce spoczynku!

727. 207

     وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشْرِى نَفْسَهُ ٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ رَءُوفٌۢ بِٱلْعِبَادِ

     Wa mina an‑nasi man yashri nafsahu ibtigha'a mardati Allahi wa Allahu ra'ufun bi al-'ibad

     A wśród ludzi jest taki, który oddaje samego siebie, szukając upodobania Allaha; Allah zaś jest litościwy dla (Swoich) sług.

728. 208

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱدْخُلُوا۟ فِى ٱلسِّلْمِ كَآفَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا۟ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيْطَٰنِ ۚ إِنَّهُۥ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ

     Ya ayyuha alladhina amanu udkhulu fi as‑silmi kaffatan wa la tattabi'u khutuwati ash‑shaytani innahu lakum 'aduwwun mubin

     O wy, którzy wierzycie! Poddajcie się wszyscy (Jemu) i nie idźcie śladami szatana. Zaprawdę, on jest dla was jawnym wrogiem.

729. 209

     فَإِن زَلَلْتُم مِّنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْكُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ فَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

     Fa'in zalaltum min ba'di ma ja'atkumu al‑bayyinatu fa'lamu anna Allaha 'azizun hakim

     A jeśli się potkniecie po tym, jak przyszły do was jasne dowody, to wiedzcie, że Allah jest Potężny, Mądry.

730. 210

     هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن يَأْتِيَهُمُ ٱللَّهُ فِى ظُلَلٍ مِّنَ ٱلْغَمَامِ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَقُضِىَ ٱلْأَمْرُ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ

     Hal yanzuruna illa an ya'tiyahumu Allahu fi zulalin mina al‑ghamami wa al‑mala'ikatu wa qudiya al‑amru wa ila Allahi turja'u al‑umur

     Czy oczekują jedynie tego, że Allah przyjdzie do nich w cieniu chmur wraz z aniołami? Wtedy sprawa byłaby już rozstrzygnięta. Wszystkie sprawy powracają do Allaha (na sąd).

731. 211

     سَلْ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ كَمْ ءَاتَيْنَٰهُم مِّنْ ءَايَةٍۭ بَيِّنَةٍ ۗ وَمَن يُبَدِّلْ نِعْمَةَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ

     Sal bani Isra'ila kam ataynahum min ayatin bayyinatin wa man yubaddil ni'mata Allahi min ba'di ma ja'athu fa'inna Allaha shadidu al-'iqab

     Zapytaj synów Israila, ile jasnych objawień im daliśmy! Kto zmienia łaskę Allaha po tym, jak do niego przyszła (dla niego), zaprawdę, Allah jest surowy w karaniu.

732. 212

     زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۘ وَٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ فَوْقَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ وَٱللَّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

     Zuyyina lilladhina kafaru al‑hayatu ad‑dunya wa yaskharuna mina alladhina amanu wa alladhina ittaqaw fawqahum yawma al‑qiyamati wa Allahu yarzuqu man yasha'u bighayri hisab

     Życie tego świata zostało upiększone dla tych, którzy nie wierzą; wyśmiewają oni wierzących. Lecz ci, którzy wypełniają swój obowiązek wobec Allaha, będą ponad nimi w Dniu Zmartwychwstania. Allah daje bez miary, komu zechce.

733. 213

     كَانَ ٱلنَّاسُ أُمَّةً وَٰحِدَةً فَبَعَثَ ٱللَّهُ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ ٱلنَّاسِ فِيمَا ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ ۚ وَمَا ٱخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا ٱلَّذِينَ أُوتُوهُ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ ۖ فَهَدَى ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لِمَا ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ مِنَ ٱلْحَقِّ بِإِذْنِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ يَهْدِى مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٍ مُّسْتَقِيمٍ

     Kana an‑nasu ummatan wahidatan faba'atha Allahu an‑nabiyyina mubashshirina wa mundhirina wa anzala ma'ahumu al‑kitaba bil‑haqqi liyahkuma bayna an‑nasi fima ikhtalafu fihi wa ma ikhtalafa fihi illa alladhina utuhu min ba'di ma ja'athumu al‑bayyinatu baghyan baynahum fahada Allahu alladhina amanu lima ikhtalafu fihi mina al‑haqqi bi'idhnihi wa Allahu yahdi man yasha'u ila siratin mustaqim

     Ludzie byli jedną wspólnotą, a Allah posłał (do nich) proroków jako zwiastunów dobrej nowiny i ostrzegających, i wraz z nimi objawił Pismo z prawdą, aby rozstrzygało między ludźmi to, w czym się różnili. A różnili się co do niego jedynie ci, którym dano (Pismo), po tym, jak przyszły do nich jasne dowody, z powodu wzajemnej nienawiści. Allah zaś z własnej woli poprowadził tych, którzy wierzą, ku prawdzie w tym, w czym się różnili. Allah prowadzi, kogo zechce, ku drodze prostej.

734. 214

     أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلِكُم ۖ مَّسَّتْهُمُ ٱلْبَأْسَآءُ وَٱلضَّرَّآءُ وَزُلْزِلُوا۟ حَتَّىٰ يَقُولَ ٱلرَّسُولُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَعَهُۥ مَتَىٰ نَصْرُ ٱللَّهِ ۗ أَلَآ إِنَّ نَصْرَ ٱللَّهِ قَرِيبٌ

     Am hasibtum an tadkhulu al‑jannata wa lamma ya'tikum mathalu alladhina khalaw min qablikum massathumu al‑ba'sa'u wa ad‑darra'u wa zulzilu hatta yaqula ar‑rasulu wa alladhina amanu ma'ahu mata nasru Allahi ala inna nasra Allahi qarib

     Czy sądzicie, że wejdziecie do Raju, zanim spotka was coś podobnego do (tego, co spotkało) tych, którzy przeminęli przed wami? Dotknęły ich cierpienia i przeciwności; zostali wstrząśnięci jak trzęsieniem ziemi, aż posłaniec (Allaha) i ci, którzy wraz z nim uwierzyli, powiedzieli: Kiedy nadejdzie pomoc Allaha? Zaprawdę, pomoc Allaha jest bliska.

735. 215

     يَسْـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ ۖ قُلْ مَآ أَنفَقْتُم مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَٰلِدَيْنِ وَٱلْأَقْرَبِينَ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٌ

     Yas'alunaka madha yunfiquna qul ma anfaqtum min khayrin falil‑walidayni wa al‑aqrabina wa al‑yatama wa al‑masakini wa ibni as‑sabili wa ma taf'alu min khayrin fa'inna Allaha bihi 'alim

     Pytają cię, (o Muhammadzie), co mają wydawać. Powiedz: To, co wydajecie na dobro, (musi trafić) do rodziców, bliskich krewnych, sierot, potrzebujących i podróżnego. A jakiekolwiek dobro czynicie, zaprawdę, Allah jest go świadomy.

736. 216

     كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰٓ أَن تَكْرَهُوا۟ شَيْـًٔا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰٓ أَن تُحِبُّوا۟ شَيْـًٔا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

     Kutiba 'alaykumu al‑qitalu wa huwa kurhun lakum wa 'asa an takrahu shay'an wa huwa khayrun lakum wa 'asa an tuhibbu shay'an wa huwa sharrun lakum wa Allahu ya'lamu wa antum la ta'lamun

     Nakazano wam walkę, choć jest wam ona nienawistna; lecz może się zdarzyć, że nienawidzicie czegoś, co jest dla was dobre, i może się zdarzyć, że kochacie coś, co jest dla was złe. Allah wie, a wy nie wiecie.

737. 217

     يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلشَّهْرِ ٱلْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ ۖ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ ۖ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَكُفْرٌۢ بِهِۦ وَٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِۦ مِنْهُ أَكْبَرُ عِندَ ٱللَّهِ ۚ وَٱلْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ ٱلْقَتْلِ ۗ وَلَا يَزَالُونَ يُقَٰتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ ٱسْتَطَٰعُوا۟ ۚ وَمَن يَرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِۦ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُو۟لَٰٓئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَٰلُهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْـَٔاخِرَةِ ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

     Yas'alunaka 'ani ash‑shahri al‑harami qitalin fihi qul qitalun fihi kabirun wa saddun 'an sabili Allahi wa kufrun bihi wa al‑masjidi al‑harami wa ikhraju ahlihi minhu akbaru 'inda Allahi wa al‑fitnatu akbaru mina al‑qatli wa la yazaluna yuqatilunakum hatta yaruddukum 'an dinikum ini istata'u wa man yartadid minkum 'an dinihi fayamut wa huwa kafirun fa'ula'ika habitat a'maluhum fi ad‑dunya wa al‑akhirati wa ula'ika ashabu an‑nari hum fiha khalidun

     Pytają cię (o Muhammadzie) o prowadzenie wojny w świętym miesiącu. Powiedz: Prowadzenie w nim wojny jest wielkim (przewinieniem), lecz odwracanie (ludzi) od drogi Allaha, niewiara w Niego i w Nienaruszalne Miejsce Kultu oraz wypędzanie stamtąd Jego ludu są większym przewinieniem w oczach Allaha; prześladowanie bowiem jest gorsze niż zabijanie. I nie przestaną z wami walczyć, dopóki nie odwrócą was od waszej religii, jeśli zdołają. A kto odstąpi od swej religii i umrze w niewierze — to ci, których uczynki obróciły się wniwecz zarówno na tym świecie, jak i w życiu ostatecznym. To mieszkańcy Ognia: będą w nim przebywać na zawsze.

738. 218

     إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ وَجَٰهَدُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أُو۟لَٰٓئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ ٱللَّهِ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

     Inna alladhina amanu wa alladhina hajaru wa jahadu fi sabili Allahi ula'ika yarjuna rahmata Allahi wa Allahu ghafurun rahim

     Zaprawdę, ci, którzy wierzą, i ci, którzy emigrują (aby uniknąć prześladowania) i zmagają się na drodze Allaha, mają nadzieję na miłosierdzie Allaha. Allah jest Przebaczający, Miłosierny.

739. 219

     ۞ يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلْخَمْرِ وَٱلْمَيْسِرِ ۖ قُلْ فِيهِمَآ إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَآ أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا ۗ وَيَسْـَٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ ٱلْعَفْوَ ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلْـَٔايَٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

     Yas'alunaka 'ani al‑khamri wal‑maysiri qul fihima ithmun kabirun wa manafi'u lin‑nasi wa ithmuhuma akbaru min naf'ihima wa yas'alunaka madha yunfiquna quli al-'afwa kadhalika yubayyinu Allahu lakumu al‑ayati la'allakum tatafakkarun

     Pytają cię o napoje odurzające i gry losowe. Powiedz: W obu jest wielki grzech i (pewna) korzyść dla ludzi; lecz grzech z nich jest większy niż ich pożytek. I pytają cię, co powinni rozdawać. Powiedz: To, co jest ponad potrzebę. Tak Allah wyjaśnia wam (Swoje) objawienia, abyście mogli się zastanowić.

740. 220

     فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْـَٔاخِرَةِ ۗ وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلْيَتَٰمَىٰ ۖ قُلْ إِصْلَاحٌ لَّهُمْ خَيْرٌ ۖ وَإِن تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَٰنُكُمْ ۚ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ ٱلْمُفْسِدَ مِنَ ٱلْمُصْلِحِ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

     Fi ad‑dunya wal‑akhirati wa yas'alunaka 'ani al‑yatama qul islahun lahum khayrun wa in tukhalituhum fa ikhwanukum wallahu ya'lamu al‑mufsida mina al‑muslihi wa law sha'a Allahu la a'natakum inna Allaha 'azizun hakim

     Nad tym światem i życiem ostatecznym. I pytają cię o sieroty. Powiedz: Najlepiej jest poprawiać ich los. A jeśli łączycie wasze sprawy z ich sprawami, to (są one) waszymi braćmi. Allah odróżnia tego, kto wyrządza szkodę, od tego, kto czyni dobro. Gdyby Allah zechciał, mógłby nałożyć na was nadmierny ciężar. Allah jest Potężny, Mądry.

741. 221

     وَلَا تَنكِحُوا۟ ٱلْمُشْرِكَٰتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنكِحُوا۟ ٱلْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا۟ ۚ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ يَدْعُونَ إِلَى ٱلنَّارِ ۖ وَٱللَّهُ يَدْعُوٓا۟ إِلَى ٱلْجَنَّةِ وَٱلْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِۦ ۖ وَيُبَيِّنُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

     Wa la tankihu al‑mushrikati hatta yu'minna wa la amatun mu'minatun khayrun min mushrikatin wa law a'jabatkum wa la tunkihu al‑mushrikina hatta yu'minu wa la 'abdun mu'minun khayrun min mushrikin wa law a'jabakum ula'ika yad'una ila an‑nari wallahu yad'u ila al‑jannati wal‑maghfirati bi idhnihi wa yubayyinu ayatihi lin‑nasi la'allahum yatadhakkarun

     Nie poślubiajcie bałwochwalczyń, dopóki nie uwierzą; zaprawdę, wierząca niewolnica jest lepsza niż bałwochwalczyni, choćby wam się podobała. I nie wydawajcie waszych córek za bałwochwalców, dopóki nie uwierzą; zaprawdę, wierzący niewolnik jest lepszy niż bałwochwalca, choćby wam się podobał. Oni wzywają do Ognia, a Allah wzywa do Ogrodu i do przebaczenia dzięki Swojej łasce, i wyjaśnia ludziom Swoje objawienia, aby mogli pamiętać.

742. 222

     وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلْمَحِيضِ ۖ قُلْ هُوَ أَذًى فَٱعْتَزِلُوا۟ ٱلنِّسَآءَ فِى ٱلْمَحِيضِ ۖ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطْهُرْنَ ۖ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ ٱللَّهُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلْمُتَطَهِّرِينَ

     Wa yas'alunaka 'ani al‑mahidi qul huwa adhan fa'tazilu an‑nisa'a fi al‑mahidi wa la taqrabuhunna hatta yathurna fa idha tatahharna fa'tuhunna min haythu amarakumu Allahu inna Allaha yuhibbu at‑tawwabina wa yuhibbu al‑mutatahhirin

     Pytają cię (o Muhammadzie) o miesiączkę. Powiedz: To dolegliwość, więc pozostawcie kobiety w spokoju w tym czasie i nie współżyjcie z nimi, dopóki nie będą czyste. A kiedy się oczyszczą, współżyjcie z nimi tak, jak nakazał wam Allah. Zaprawdę, Allah miłuje tych, którzy zwracają się ku Niemu, i miłuje tych, którzy dbają o czystość.

743. 223

     نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُوا۟ حَرْثَكُمْ أَنَّىٰ شِئْتُمْ ۖ وَقَدِّمُوا۟ لِأَنفُسِكُمْ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّكُم مُّلَٰقُوهُ ۗ وَبَشِّرِ ٱلْمُؤْمِنِينَ

     Nisa'ukum harthun lakum fa'tu harthakum anna shi'tum wa qaddimu li anfusikum wattaqu Allaha wa'lamu annakum mulaquhu wa bashshiri al‑mu'minin

     Wasze kobiety są dla was rolą (do uprawy), przychodźcie więc na waszą rolę, jak chcecie, i posyłajcie przed sobą (dobre uczynki) dla waszych dusz. Bójcie się Allaha i wiedzcie, że (pewnego dnia) Go spotkacie. Głoś wierzącym dobrą nowinę, (o Muhammadzie).

744. 224

     وَلَا تَجْعَلُوا۟ ٱللَّهَ عُرْضَةً لِّأَيْمَٰنِكُمْ أَن تَبَرُّوا۟ وَتَتَّقُوا۟ وَتُصْلِحُوا۟ بَيْنَ ٱلنَّاسِ ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

     Wa la taj'alu Allaha 'urdatan li aymanikum an tabarru wa tattaqu wa tuslihu bayna an‑nasi wallahu sami'un 'alim

     I nie czyńcie Allaha, przez wasze przysięgi, przeszkodą w tym, byście byli prawi, wypełniali swój obowiązek wobec Niego i zaprowadzali pokój między ludźmi. Allah jest Słyszący, Wiedzący.

745. 225

     لَّا يُؤَاخِذُكُمُ ٱللَّهُ بِٱللَّغْوِ فِىٓ أَيْمَٰنِكُمْ وَلَٰكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

     La yu'akhidhukumu Allahu bil‑laghwi fi aymanikum wa lakin yu'akhidhukum bima kasabat qulubukum wallahu ghafurun halim

     Allah nie pociągnie was do odpowiedzialności za to, co w waszych przysięgach jest niezamierzone. Lecz pociągnie was do odpowiedzialności za to, co zgromadziły wasze serca. Allah jest Przebaczający, Łagodny.

746. 226

     لِّلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِن نِّسَآئِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ ۖ فَإِن فَآءُو فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

     Lilladhina yu'luna min nisa'ihim tarabbusu arba'ati ashhurin fa in fa'u fa inna Allaha ghafurun rahim

     Ci, którzy przysięgają powstrzymywać się od współżycia ze swoimi żonami, muszą odczekać cztery miesiące; jeśli potem zmienią zdanie, to zaprawdę, Allah jest Przebaczający, Miłosierny.

747. 227

     وَإِنْ عَزَمُوا۟ ٱلطَّلَٰقَ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

     Wa in 'azamu at‑talaqa fa inna Allaha sami'un 'alim

     A jeśli zdecydują się na rozwód, (niech pamiętają, że) Allah jest Słyszący, Wiedzący.

748. 228

     وَٱلْمُطَلَّقَٰتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٍ ۚ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِىٓ أَرْحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤْمِنَّ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ ۚ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِى ذَٰلِكَ إِنْ أَرَادُوٓا۟ إِصْلَٰحًا ۚ وَلَهُنَّ مِثْلُ ٱلَّذِى عَلَيْهِنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

     Wal‑mutallaqatu yatarabbasna bi anfusihinna thalathata quru'in wa la yahillu lahunna an yaktumna ma khalaqa Allahu fi arhamihinna in kunna yu'minna billahi wal‑yawmi al‑akhiri wa bu'ulatuhunna ahaqqu bi raddihinna fi dhalika in aradu islahan wa lahunna mithlu alladhi 'alayhinna bil‑ma'rufi wa lir‑rijali 'alayhinna darajatun wallahu 'azizun hakim

     Kobiety rozwiedzione mają czekać, zachowując wstrzemięźliwość, przez trzy cykle (miesięczne). I nie wolno im ukrywać tego, co Allah stworzył w ich łonach, jeśli wierzą w Allaha i Dzień Ostatni. A ich mężowie postąpiliby lepiej, przyjmując je w tym przypadku z powrotem, jeśli pragną pojednania. I one (kobiety) mają prawa podobne do tych, jakie (mężczyźni) mają wobec nich, zgodnie z zasadami życzliwości, a mężczyźni stoją o stopień wyżej od nich. Allah jest Potężny, Mądry.

749. 229

     ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِ ۖ فَإِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌۢ بِإِحْسَٰنٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَأْخُذُوا۟ مِمَّآ ءَاتَيْتُمُوهُنَّ شَيْـًٔا إِلَّآ أَن يَخَافَآ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا ٱفْتَدَتْ بِهِۦ ۗ تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا ۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ

     At‑talaqu marratani fa'imsakun bima'rufin aw tasrihun bi'ihsanin wa la yahillu lakum an ta'khudhu mimma ataytumuhunna shay'an illa an yakhafa alla yuqima hududa Allahi fa'in khiftum alla yuqima hududa Allahi fala junaha 'alayhima fima iftadat bihi tilka hududu Allahi fala ta'taduha wa man yata'adda hududa Allahi fa'ula'ika humu az‑zalimun

     Rozwód należy ogłosić dwukrotnie, a następnie trzeba (kobietę) zatrzymać z szacunkiem albo uwolnić z życzliwością. I nie wolno wam zabierać kobietom niczego z tego, co im daliście, z wyjątkiem (przypadku), gdy oboje obawiają się, że nie zdołają zachować granic (ustanowionych przez) Allaha. A jeśli obawiacie się, że nie zdołają zachować granic Allaha, to nie ma grzechu dla żadnego z nich w tym, że kobieta wykupi swoją wolność. Oto granice (ustanowione przez) Allaha. Nie przekraczajcie ich. Ci bowiem, którzy przekraczają granice Allaha, są ludźmi czyniącymi nieprawość.

750. 230

     فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُۥ مِنۢ بَعْدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُۥ ۗ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ أَن يَتَرَاجَعَآ إِن ظَنَّآ أَن يُقِيمَا حُدُودَ ٱللَّهِ ۗ وَتِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

     Fa'in tallaqaha fala tahillu lahu min ba'du hatta tankiha zawjan ghayrahu fa'in tallaqaha fala junaha 'alayhima an yataraja'a in zanna an yuqima hududa Allahi wa tilka hududu Allahi yubayyinuha liqawmin ya'lamun

     A jeśli rozwiódł się z nią (po raz trzeci), to odtąd nie jest ona dla niego dozwolona, dopóki nie poślubi innego męża. Jeśli potem on (ten drugi mąż) rozwiedzie się z nią, nie będzie grzechem dla nich obojga, jeśli znów się połączą, o ile uznają, że potrafią zachować granice Allaha. Oto granice Allaha. On ukazuje je ludziom, którzy mają wiedzę.

751. 231

     وَإِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ ۚ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوا۟ ۚ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُۥ ۚ وَلَا تَتَّخِذُوٓا۟ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوًا ۚ وَٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَآ أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ وَٱلْحِكْمَةِ يَعِظُكُم بِهِۦ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ

     Wa idha tallaqtumu an‑nisa'a fabalaghna ajalahunna fa'amsikuhunna bima'rufin aw sarrihuhunna bima'rufin wa la tumsikuhunna diraran lita'tadu wa man yaf'al dhalika faqad zalama nafsahu wa la tattakhidhu ayati Allahi huzuwan wa udhkuru ni'mata Allahi 'alaykum wa ma anzala 'alaykum mina al‑kitabi wa al‑hikmati ya'izukum bihi wa ittaqu Allaha wa i'lamu anna Allaha bikulli shay'in 'alim

     Kiedy rozwiedziecie się z kobietami i osiągną one kres wyznaczonego im czasu, zatrzymajcie je z życzliwością albo uwolnijcie z życzliwością. Nie zatrzymujcie ich, aby je krzywdzić i przez to przekraczać (granice). Kto tak czyni, wyrządza krzywdę własnej duszy. Nie czyńcie objawień Allaha przedmiotem drwin (przez swoje postępowanie), lecz pamiętajcie o łasce Allaha wobec was i o tym, co objawił wam z Pisma i mądrości, przez co was napomina. Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha i wiedzcie, że Allah jest Świadomy wszystkich rzeczy.

752. 232

     وَإِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحْنَ أَزْوَٰجَهُنَّ إِذَا تَرَٰضَوْا۟ بَيْنَهُم بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ مِنكُمْ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ ۗ ذَٰلِكُمْ أَزْكَىٰ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

     Wa idha tallaqtumu an‑nisa'a fabalaghna ajalahunna fala ta'duluhunna an yankihna azwajahunna idha taradaw baynahum bil‑ma'rufi dhalika yu'azu bihi man kana minkum yu'minu billahi wa al‑yawmi al‑akhiri dhalikum azka lakum wa athharu wa Allahu ya'lamu wa antum la ta'lamun

     A kiedy rozwiedziecie się z kobietami i osiągną one kres wyznaczonego im okresu, nie utrudniajcie im poślubienia ich mężów, jeśli dojdą między sobą do porozumienia w życzliwości. Jest to napomnienie dla tego spośród was, kto wierzy w Allaha i Dzień Ostatni. To jest dla was bardziej cnotliwe i czystsze. Allah wie, a wy nie wiecie.

753. 233

     ۞ وَٱلْوَٰلِدَٰتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَٰدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ ٱلرَّضَاعَةَ ۚ وَعَلَى ٱلْمَوْلُودِ لَهُۥ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَآرَّ وَٰلِدَةٌۢ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَّهُۥ بِوَلَدِهِۦ ۚ وَعَلَى ٱلْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ ۗ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗ وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوٓا۟ أَوْلَٰدَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّآ ءَاتَيْتُم بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

     Wa al‑walidatu yurdi'na awladahunna hawlayni kamilayni liman arada an yutimma ar‑rada'ata wa 'ala al‑mawludi lahu rizquhunna wa kiswatuhunna bil‑ma'rufi la tukallafu nafsun illa wus'aha la tudarra walidatun biwaladiha wa la mawludun lahu biwaladihi wa 'ala al‑warithi mithlu dhalika fa'in arada fisalan 'an taradin minhuma wa tashawurin fala junaha 'alayhima wa in aradtum an tastardi'u awladakum fala junaha 'alaykum idha sallamtum ma ataytum bil‑ma'rufi wa ittaqu Allaha wa i'lamu anna Allaha bima ta'maluna basir

     Matki powinny karmić swoje dzieci piersią przez pełne dwa lata; (to jest) dla tych, którzy pragną dopełnić okresu karmienia. Na ojcu dziecka spoczywa obowiązek zapewnienia karmiącym matkom odpowiedniego wyżywienia i odzieży. Nikogo nie należy obciążać ponad jego możliwości. Matka nie powinna doznawać krzywdy z powodu swojego dziecka ani ten, któremu urodziło się dziecko, nie powinien (doznawać krzywdy) z powodu swojego dziecka. Na spadkobiercy (ojca) spoczywa taki sam obowiązek (jaki spoczywał na ojcu). Jeśli oboje zechcą odstawić dziecko od piersi za obopólną zgodą i (po) naradzie, nie ma w tym dla nich grzechu; a jeśli zechcecie oddać swoje dzieci do karmienia mamkom, nie ma w tym dla was grzechu, pod warunkiem że zapłacicie należność w życzliwy sposób. Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha i wiedzcie, że Allah widzi to, co czynicie.

754. 234

     وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَٰجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِىٓ أَنفُسِهِنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

     Wa alladhina yutawaffawna minkum wa yadharuna azwajan yatarabbasna bi'anfusihinna arba'ata ashhurin wa 'ashran fa'idha balaghna ajalahunna fala junaha 'alaykum fima fa'alna fi anfusihinna bil‑ma'rufi wa Allahu bima ta'maluna khabir

     Ci spośród was, którzy umrą i pozostawią po sobie żony — one (żony) powinny czekać, pozostając w odosobnieniu, cztery miesiące i dziesięć dni. A kiedy osiągną kres okresu (wyznaczonego im), nie ma dla was grzechu w tym, co uczynią ze sobą w sposób przyzwoity. Allah jest świadom tego, co czynicie.

755. 235

     وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِۦ مِنْ خِطْبَةِ ٱلنِّسَآءِ أَوْ أَكْنَنتُمْ فِىٓ أَنفُسِكُمْ ۚ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّآ أَن تَقُولُوا۟ قَوْلًا مَّعْرُوفًا ۚ وَلَا تَعْزِمُوا۟ عُقْدَةَ ٱلنِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْكِتَٰبُ أَجَلَهُۥ ۚ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ فَٱحْذَرُوهُ ۚ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

     Wa la junaha 'alaykum fima 'arradtum bihi min khitbati an‑nisa'i aw aknantum fi anfusikum. 'Alima Allahu annakum satadhkurunahunna wa lakin la tuwa'iduhunna sirran illa an taqulu qawlan ma'rufan. Wa la ta'zimu 'uqdata an‑nikahi hatta yablugha al‑kitabu ajalahu. Wa'lamu anna Allaha ya'lamu ma fi anfusikum fahdharuhu. Wa'lamu anna Allaha ghafurun halim

     Nie ma dla was grzechu w tym, co oznajmiacie lub skrywacie w swoich myślach w sprawie przyrzeczenia małżeństwa kobietom. Allah wie, że będziecie o nich pamiętać. Nie składajcie jednak kobietom przyrzeczenia małżeństwa inaczej niż wypowiadając przyjęte słowa. I nie dopełniajcie małżeństwa, dopóki nie upłynie wyznaczony (okres). Wiedzcie, że Allah wie, co jest w waszych myślach, więc strzeżcie się Go; i wiedzcie, że Allah jest Przebaczający, Łagodny.

756. 236

     لَّا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا۟ لَهُنَّ فَرِيضَةً ۚ وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى ٱلْمُوسِعِ قَدَرُهُۥ وَعَلَى ٱلْمُقْتِرِ قَدَرُهُۥ مَتَٰعًۢا بِٱلْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى ٱلْمُحْسِنِينَ

     La junaha 'alaykum in tallaqtumu an‑nisa'a ma lam tamassuhunna aw tafridu lahunna faridatan. Wa matti'uhunna 'ala al‑musi'i qadaruhu wa 'ala al‑muqtiri qadaruhu mata'an bil‑ma'rufi haqqan 'ala al‑muhsinin

     Nie ma dla was grzechu, jeśli rozwiedziecie się z kobietami, zanim jeszcze ich dotknęliście i zanim wyznaczyliście im dar małżeński. Zapewnijcie im godziwe zaopatrzenie: zamożny według swoich możliwości, a ubogi według swoich możliwości. (Jest to) wiążący obowiązek dla tych, którzy czynią dobro.

757. 237

     وَإِن طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّآ أَن يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا۟ ٱلَّذِى بِيَدِهِۦ عُقْدَةُ ٱلنِّكَاحِ ۚ وَأَن تَعْفُوٓا۟ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۚ وَلَا تَنسَوُا۟ ٱلْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

     Wa in tallaqtumuhunna min qabli an tamassuhunna wa qad faradtum lahunna faridatan fanisfu ma faradtum illa an ya'funa aw ya'fuwa alladhi biyadihi 'uqdatu an‑nikahi. Wa an ta'fu aqrabu lit‑taqwa. Wa la tansawu al‑fadla baynakum. Inna Allaha bima ta'maluna basir

     Jeśli rozwiedziecie się z nimi, zanim ich dotknęliście, a wyznaczyliście im dar małżeński, to (zapłaćcie) połowę tego, co wyznaczyliście, chyba że one (kobiety) zgodzą się z tego zrezygnować lub zgodzi się zrezygnować ten, w którego ręku jest węzeł małżeński. Rezygnacja jest bliższa pobożności. I nie zapominajcie o wzajemnej życzliwości. Allah widzi to, co czynicie.

758. 238

     حَٰفِظُوا۟ عَلَى ٱلصَّلَوَٰتِ وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلْوُسْطَىٰ وَقُومُوا۟ لِلَّهِ قَٰنِتِينَ

     Hafizu 'ala as‑salawati was‑salati al‑wusta wa qumu lillahi qanitin

     Strzeżcie swoich modlitw, a zwłaszcza modlitwy środkowej, i stawajcie przed Allahem z oddaniem.

759. 239

     فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا ۖ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْ تَكُونُوا۟ تَعْلَمُونَ

     Fa'in khiftum farijalan aw rukbanan. Fa'idha amintum fadhkuru Allaha kama 'allamakum ma lam takunu ta'lamun

     A jeśli ogarnie was lęk, to (módlcie się) stojąc lub konno. A kiedy znów będziecie bezpieczni, wspominajcie Allaha, tak jak On nauczył was tego, czego (przedtem) nie wiedzieliście.

760. 240

     وَٱلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَٰجًا وَصِيَّةً لِّأَزْوَٰجِهِم مَّتَٰعًا إِلَى ٱلْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ ۚ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِى مَا فَعَلْنَ فِىٓ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

     Walladhina yutawaffawna minkum wa yadharuna azwajan wasiyyatan li'azwajihim mata'an ila al‑hawli ghayra ikhrajin. Fa'in kharajna fala junaha 'alaykum fi ma fa'alna fi anfusihinna min ma'rufin. Wallahu 'azizun hakim

     (W przypadku) tych spośród was, którzy mają umrzeć i pozostawić po sobie żony, powinni oni zapisać swoim żonom utrzymanie na rok, bez wypędzania ich. Jeśli jednak odejdą (z własnej woli), nie ma na was grzechu z powodu tego, co uczynią ze sobą w granicach swoich praw. Allah jest Potężny, Mądry.

761. 241

     وَلِلْمُطَلَّقَٰتِ مَتَٰعٌۢ بِٱلْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى ٱلْمُتَّقِينَ

     Wa lil‑mutallaqati mata'un bil‑ma'rufi haqqan 'ala al‑muttaqin

     Rozwiedzionym kobietom należy się godziwe utrzymanie: jest to obowiązek tych, którzy wystrzegają się (zła).

762. 242

     كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

     Kadhalika yubayyinu Allahu lakum ayatihi la'allakum ta'qilun

     Tak Allah objaśnia wam Swoje objawienia, abyście mogli zrozumieć.

763. 243

     ۞ أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُوا۟ ثُمَّ أَحْيَٰهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

     Alam tara ila alladhina kharaju min diyarihim wa hum ulufun hadhara al‑mawti faqala lahumu Allahu mutu thumma ahyahum. Inna Allaha ladhu fadlin 'ala an‑nasi wa lakinna akthara an‑nasi la yashkurun

     Pomyśl (Muhammadzie) o tych z dawnych czasów, którzy tysiącami wyszli ze swoich domostw w obawie przed śmiercią. Allah powiedział do nich: Umrzyjcie; a potem przywrócił ich do życia. Zaprawdę, Allah jest pełen łaskawości dla ludzi, lecz większość ludzi nie okazuje wdzięczności.

764. 244

     وَقَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

     Wa qatilu fi sabili Allahi wa'lamu anna Allaha sami'un 'alim

     Walczcie na drodze Allaha i wiedzcie, że Allah jest Słyszący, Wiedzący.

765. 245

     مَّن ذَا ٱلَّذِى يُقْرِضُ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَٰعِفَهُۥ لَهُۥٓ أَضْعَافًا كَثِيرَةً ۚ وَٱللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُۜطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

     Man dha alladhi yuqridu Allaha qardan hasanan fayuda'ifahu lahu ad'afan kathiratan. Wallahu yaqbidu wa yabsutu wa ilayhi turja'un

     Któż udzieli Allahowi dobrej pożyczki, aby On pomnożył ją wielokrotnie? Allah ogranicza i rozszerza. Do Niego powrócicie.

766. 246

     أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلْمَلَإِ مِنۢ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ مِنۢ بَعْدِ مُوسَىٰٓ إِذْ قَالُوا۟ لِنَبِىٍّ لَّهُمُ ٱبْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَٰتِلْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِتَالُ أَلَّا تُقَٰتِلُوا۟ ۖ قَالُوا۟ وَمَا لَنَآ أَلَّا نُقَٰتِلَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَٰرِنَا وَأَبْنَآئِنَا ۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ ٱلْقِتَالُ تَوَلَّوْا۟ إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ

     Alam tara ila al‑mala'i min bani Isra'ila min ba'di Musa idh qalu linabiyyin lahumu ib'ath lana malikan nuqatil fi sabili Allahi. Qala hal 'asaytum in kutiba 'alaykumu al‑qitalu alla tuqatilu. Qalu wa ma lana alla nuqatila fi sabili Allahi wa qad ukhrijna min diyarina wa abna'ina. Falamma kutiba 'alayhimu al‑qitalu tawallaw illa qalilan minhum. Wallahu 'alimun biz‑zalimin

     Pomyśl o przywódcach synów Israila po Musie, jak powiedzieli do swojego proroka: Ustanów nam króla, a będziemy walczyć na drodze Allaha. Powiedział: Czy nie powstrzymacie się od walki, jeśli zostanie wam ona nakazana? Powiedzieli: Dlaczego mielibyśmy nie walczyć na drodze Allaha, skoro wypędzono nas z naszych domostw wraz z naszymi dziećmi? Lecz kiedy nakazano im walkę, odwrócili się, z wyjątkiem nielicznych spośród nich. Allah zna czyniących zło.

767. 247

     وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ ٱللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا ۚ قَالُوٓا۟ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ ٱلْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِٱلْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ ٱلْمَالِ ۚ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَىٰهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُۥ بَسْطَةً فِى ٱلْعِلْمِ وَٱلْجِسْمِ ۖ وَٱللَّهُ يُؤْتِى مُلْكَهُۥ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ

     Wa qala lahum nabiyyuhum inna Allaha qad ba'atha lakum Taluta malikan qalu anna yakunu lahu al‑mulku 'alayna wa nahnu ahaqqu bil‑mulki minhu wa lam yu'ta sa'atan mina al‑mali qala inna Allaha istafahu 'alaykum wa zadahu bastatan fi al-'ilmi wal‑jismi wallahu yu'ti mulkahu man yasha'u wallahu wasi'un 'alim

     Ich prorok powiedział do nich: Zaprawdę, Allah ustanowił Taluta królem nad wami. Powiedzieli: Jak może on sprawować nad nami władzę królewską, skoro my bardziej niż on na nią zasługujemy, a jemu nie dano dostatecznego bogactwa? Powiedział: Zaprawdę, Allah wybrał go ponad wami i obdarzył go obficie mądrością oraz postawą. Allah obdarza Swoją władzą królewską, kogo chce. Allah jest Wszechogarniający, Wszechwiedzący.

768. 248

     وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ ءَايَةَ مُلْكِهِۦٓ أَن يَأْتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ ءَالُ مُوسَىٰ وَءَالُ هَٰرُونَ تَحْمِلُهُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

     Wa qala lahum nabiyyuhum inna ayata mulkihi an ya'tiyakumu at‑tabutu fihi sakinatun min rabbikum wa baqiyyatun mimma taraka alu Musa wa alu Haruna tahmiluhu al‑mala'ikatu inna fi dhalika la'ayatan lakum in kuntum mu'minin

     A ich prorok powiedział do nich: Zaprawdę, znakiem jego władzy królewskiej będzie to, że przybędzie do was arka, w której jest kojący pokój od waszego Pana oraz pozostałość tego, co pozostawiły rody Musy i Haruna; nieść ją będą aniołowie. Zaprawdę, w tym będzie dla was znak, jeśli (naprawdę) jesteście wierzącymi.

769. 249

     فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِٱلْجُنُودِ قَالَ إِنَّ ٱللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّى وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُۥ مِنِّىٓ إِلَّا مَنِ ٱغْتَرَفَ غُرْفَةًۢ بِيَدِهِۦ ۚ فَشَرِبُوا۟ مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ ۚ فَلَمَّا جَاوَزَهُۥ هُوَ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَعَهُۥ قَالُوا۟ لَا طَاقَةَ لَنَا ٱلْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦ ۚ قَالَ ٱلَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَٰقُوا۟ ٱللَّهِ كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةًۢ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ مَعَ ٱلصَّٰبِرِينَ

     Falamma fasala Talutu bil‑junudi qala inna Allaha mubtalikum binaharin faman shariba minhu falaysa minni wa man lam yat'amhu fa'innahu minni illa mani ightarafa ghurfatan biyadihi fasharibu minhu illa qalilan minhum falamma jawazahu huwa walladhina amanu ma'ahu qalu la taqata lana al‑yawma biJaluta wa junudihi qala alladhina yazunnuna annahum mulaqu Allahi kam min fi'atin qalilatin ghalabat fi'atan kathiratan bi'idhni Allahi wallahu ma'a as‑sabirin

     A kiedy Talut wyruszył z wojskiem, powiedział: Oto Allah podda was próbie (doświadczenia) rzeki. Kto więc napije się z niej, ten nie należy do mnie, a kto jej nie skosztuje, ten należy do mnie, z wyjątkiem tego, kto zaczerpnie (z niej) dłonią. Lecz napili się z niej wszyscy poza nielicznymi. A gdy przeprawił się (przez rzekę), on i ci, którzy wraz z nim uwierzyli, powiedzieli: Nie mamy dziś siły przeciw Dżalutowi i jego wojskom. Lecz ci, którzy wiedzieli, że spotkają Allaha, zawołali: Jakże często niewielki oddział pokonywał potężne wojsko za pozwoleniem Allaha! Allah jest z wytrwałymi.

770. 250

     وَلَمَّا بَرَزُوا۟ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِۦ قَالُوا۟ رَبَّنَآ أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ

     Wa lamma barazu liJaluta wa junudihi qalu Rabbana afrigh 'alayna sabran wa thabbit aqdamana wansurna 'ala al‑qawmi al‑kafirin

     A kiedy wyszli do walki przeciw Dżalutowi i jego wojskom, powiedzieli: Panie nasz! Obdarz nas wytrwałością, umocnij nasze kroki i wspomóż nas przeciw ludziom niewierzącym.

771. 251

     فَهَزَمُوهُم بِإِذْنِ ٱللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُۥدُ جَالُوتَ وَءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلْمُلْكَ وَٱلْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهُۥ مِمَّا يَشَآءُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ ٱلْأَرْضُ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلْعَٰلَمِينَ

     Fahazamuhum bi'idhni Allahi wa qatala Dawudu Jaluta wa atahu Allahu al‑mulka wal‑hikmata wa 'allamahu mimma yasha'u wa lawla daf'u Allahi an‑nasa ba'dahum biba'din lafasadati al‑ardu wa lakinna Allaha dhu fadlin 'ala al-'alamin

     I rozgromili ich za pozwoleniem Allaha, a Dawud zabił Dżaluta. Allah dał mu królestwo i mądrość oraz nauczył go tego, czego chciał. Gdyby Allah nie powstrzymywał jednych ludzi przez drugich, ziemia uległaby zepsuciu. Lecz Allah jest Panem łaskawości wobec (Swoich) stworzeń.

772. 252

     تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۚ وَإِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ

     Tilka ayatu Allahi natluha 'alayka bil‑haqqi wa innaka lamina al‑mursalin

     Oto znaki Allaha, które recytujemy tobie (Muhammadzie) zgodnie z prawdą. Zaprawdę, jesteś jednym z (Naszych) posłańców;

773. 253

     ۞ تِلْكَ ٱلرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۘ مِّنْهُم مَّن كَلَّمَ ٱللَّهُ ۖ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَٰتٍ ۚ وَءَاتَيْنَا عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ ٱلْبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدْنَٰهُ بِرُوحِ ٱلْقُدُسِ ۗ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا ٱقْتَتَلَ ٱلَّذِينَ مِنۢ بَعْدِهِم مِّنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ وَلَٰكِنِ ٱخْتَلَفُوا۟ فَمِنْهُم مَّنْ ءَامَنَ وَمِنْهُم مَّن كَفَرَ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا ٱقْتَتَلُوا۟ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

     Tilka ar‑rusulu faddalna ba'dahum 'ala ba'din minhum man kallama Allahu wa rafa'a ba'dahum darajatin wa atayna 'Isa ibna Maryama al‑bayyinati wa ayyadnahu biruhi al‑qudusi wa law sha'a Allahu ma iqtatala alladhina min ba'dihim min ba'di ma ja'athumu al‑bayyinatu wa lakini ikhtalafu faminhum man amana wa minhum man kafara wa law sha'a Allahu ma iqtatalu wa lakinna Allaha yaf'alu ma yurid

     Spośród tych posłańców jednych wywyższyliśmy ponad innych. Wśród nich są tacy, do których Allah przemawiał, a niektórych z nich wyniósł (ponad innych) stopniem. Daliśmy Isie, synowi Marjam, jasne dowody (władzy Allaha) i wsparliśmy go Duchem Świętym. Gdyby Allah tak zechciał, ci, którzy przyszli po nich, nie walczyliby ze sobą po tym, jak dotarły do nich jasne dowody. Lecz poróżnili się: jedni z nich uwierzyli, a inni nie uwierzyli. Gdyby Allah tak zechciał, nie walczyliby ze sobą; lecz Allah czyni to, co chce.

774. 254

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَنفِقُوا۟ مِمَّا رَزَقْنَٰكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِىَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَٰعَةٌ ۗ وَٱلْكَٰفِرُونَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ

     Ya ayyuha alladhina amanu anfiqu mimma razaqnakum min qabli an ya'tiya yawmun la bay'un fihi wa la khullatun wa la shafa'atun wal‑kafiruna humu az‑zalimun

     O wy, którzy wierzycie! Rozdawajcie z tego, w co was zaopatrzyliśmy, zanim nadejdzie dzień, w którym nie będzie ani handlu, ani przyjaźni, ani wstawiennictwa. Niewierzący — to oni są niesprawiedliwi.

775. 255

     ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْحَىُّ ٱلْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُۥ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِۦ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَىْءٍ مِّنْ عِلْمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْعَظِيمُ

     Allahu la ilaha illa huwa al‑Hayyu al‑Qayyumu la ta'khudhuhu sinatun wa la nawmun lahu ma fi as‑samawati wa ma fi al‑ardi man dha alladhi yashfa'u 'indahu illa bi'idhnihi ya'lamu ma bayna aydihim wa ma khalfahum wa la yuhituna bishay'in min 'ilmihi illa bima sha'a wasi'a kursiyyuhu as‑samawati wa al‑arda wa la ya'uduhu hifzuhuma wa huwa al-'Aliyyu al-'Azim

     Allah! Nie ma bóstwa poza Nim, Żywym, Wiecznym. Nie ogarnia Go ani drzemka, ani sen. Do Niego należy wszystko, co jest w niebiosach, i wszystko, co jest na ziemi. Któż może wstawiać się u Niego inaczej niż za Jego pozwoleniem? On wie, co jest przed nimi i co jest za nimi, oni zaś nie obejmują niczego z Jego wiedzy poza tym, czym On zechce. Jego tron obejmuje niebiosa i ziemię, a strzeżenie ich nigdy Go nie nuży. On jest Wyniosły, Potężny.

776. 256

     لَآ إِكْرَاهَ فِى ٱلدِّينِ ۖ قَد تَّبَيَّنَ ٱلرُّشْدُ مِنَ ٱلْغَىِّ ۚ فَمَن يَكْفُرْ بِٱلطَّٰغُوتِ وَيُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱسْتَمْسَكَ بِٱلْعُرْوَةِ ٱلْوُثْقَىٰ لَا ٱنفِصَامَ لَهَا ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

     La ikraha fi ad‑dini qad tabayyana ar‑rushdu mina al‑ghayyi faman yakfur bit‑taghuti wa yu'min billahi faqadi istamsaka bil-'urwati al‑wuthqa la infisama laha wallahu sami'un 'alim

     Nie ma przymusu w religii. Odtąd droga prawa wyraźnie różni się od błędu. A kto odrzuca fałszywe bóstwa i wierzy w Allaha, ten uchwycił się mocnego uchwytu, który nigdy się nie zerwie. Allah jest Słyszący, Wiedzący.

777. 257

     ٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يُخْرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَوْلِيَآؤُهُمُ ٱلطَّٰغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ ٱلنُّورِ إِلَى ٱلظُّلُمَٰتِ ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

     Allahu waliyyu alladhina amanu yukhrijuhum mina az‑zulumati ila an‑nuri walladhina kafaru awliya'uhumu at‑taghutu yukhrijunahum mina an‑nuri ila az‑zulumati ula'ika ashabu an‑nari hum fiha khalidun

     Allah jest Opiekunem i Obrońcą tych, którzy wierzą. Wyprowadza ich z ciemności ku światłu. A opiekunami tych, którzy nie wierzą, są fałszywe bóstwa. Wyprowadzają ich ze światła ku ciemności. To im przypada Ogień. Będą w nim przebywać.

778. 258

     أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِى حَآجَّ إِبْرَٰهِـۧمَ فِى رَبِّهِۦٓ أَنْ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلْمُلْكَ إِذْ قَالَ إِبْرَٰهِـۧمُ رَبِّىَ ٱلَّذِى يُحْىِۦ وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا۠ أُحْىِۦ وَأُمِيتُ ۖ قَالَ إِبْرَٰهِـۧمُ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَأْتِى بِٱلشَّمْسِ مِنَ ٱلْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ ٱلْمَغْرِبِ فَبُهِتَ ٱلَّذِى كَفَرَ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ

     Alam tara ila alladhi hajja Ibrahima fi rabbihi an atahu Allahu al‑mulka idh qala Ibrahimu rabbiya alladhi yuhyi wa yumitu qala ana uhyi wa umitu qala Ibrahimu fa'inna Allaha ya'ti bish‑shamsi mina al‑mashriqi fa'ti biha mina al‑maghribi fabuhita alladhi kafara wallahu la yahdi al‑qawma az‑zalimin

     Pomyśl o tym, który spierał się z Ibrahimem o jego Pana, ponieważ Allah dał mu królestwo. Gdy Ibrahim powiedział: Mój Pan jest Tym, który daje życie i sprowadza śmierć, on odpowiedział: Ja daję życie i sprowadzam śmierć. Ibrahim powiedział: Oto Allah sprawia, że słońce wschodzi na wschodzie, spraw więc, aby wzeszło na zachodzie. Tak oto niewierzący został zawstydzony. A Allah nie prowadzi ludzi czyniących zło.

779. 259

     أَوْ كَٱلَّذِى مَرَّ عَلَىٰ قَرْيَةٍ وَهِىَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحْىِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِا۟ئَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُۥ ۖ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۖ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ ۖ قَالَ بَل لَّبِثْتَ مِا۟ئَةَ عَامٍ فَٱنظُرْ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۖ وَٱنظُرْ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ ءَايَةً لِّلنَّاسِ ۖ وَٱنظُرْ إِلَى ٱلْعِظَامِ كَيْفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا ۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

     Aw kalladhi marra 'ala qaryatin wa hiya khawiyatun 'ala 'urushiha qala anna yuhyi hadhihi Allahu ba'da mawtiha fa'amatahu Allahu mi'ata 'amin thumma ba'athahu qala kam labithta qala labithtu yawman aw ba'da yawmin qala bal labithta mi'ata 'amin fanzur ila ta'amika wa sharabika lam yatasannah wanzur ila himarika wa linaj'alaka ayatan lin‑nasi wanzur ila al-'izami kayfa nunshizuha thumma naksuha lahman falamma tabayyana lahu qala a'lamu anna Allaha 'ala kulli shay'in qadir

     Albo (pomyśl o) takim człowieku, który, przechodząc obok miasta obróconego w zupełną ruinę, zawołał: Jak Allah przywróci życie temu miastu po jego śmierci? I Allah sprawił, że umarł na sto lat, a potem przywrócił go do życia. Powiedział: Jak długo tu przebywałeś? (Człowiek) powiedział: Przebywałem dzień lub część dnia. (On) powiedział: Nie, przebywałeś tu sto lat. Spójrz tylko na swoje jedzenie i picie, które się nie zepsuły! Spójrz na swojego osła! I abyśmy mogli uczynić cię znakiem dla ludzkości, spójrz na kości, jak je składamy, a następnie okrywamy ciałem! A kiedy (sprawa) stała się dla niego jasna, powiedział: Teraz wiem, że Allah ma moc uczynić wszystko.

780. 260

     وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِـۧمُ رَبِّ أَرِنِى كَيْفَ تُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ ۖ قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن ۖ قَالَ بَلَىٰ وَلَٰكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى ۖ قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ ٱلطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ ٱجْعَلْ عَلَىٰ كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ٱدْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا ۚ وَٱعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

     Wa idh qala Ibrahimu rabbi arini kayfa tuhyi al‑mawta qala awalam tu'min qala bala wa lakin liyatma'inna qalbi qala fakhudh arba'atan mina at‑tayri fasurhunna ilayka thumma ij'al 'ala kulli jabalin minhunna juz'an thumma id'uhunna ya'tinaka sa'yan wa'lam anna Allaha 'azizun hakim

     A kiedy Ibrahim powiedział (do swojego Pana): Panie mój! Pokaż mi, jak przywracasz życie umarłym, On powiedział: Czyż nie wierzysz? Ibrahim powiedział: Tak, lecz (proszę o to), aby moje serce zaznało spokoju. (Jego Pan) powiedział: Weź cztery ptaki i spraw, by się do ciebie przywiązały, następnie umieść na każdym wzgórzu część z nich, a potem je zawołaj; przybędą do ciebie pospiesznie. I wiedz, że Allah jest Potężny, Mądry.

781. 261

     مَّثَلُ ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِى كُلِّ سُنۢبُلَةٍ مِّا۟ئَةُ حَبَّةٍ ۗ وَٱللَّهُ يُضَٰعِفُ لِمَن يَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ

     Mathalu alladhina yunfiquna amwalahum fi sabili Allahi kamathali habbatin anbatat sab'a sanabila fi kulli sunbulatin mi'atu habbatin wallahu yuda'ifu liman yasha'u wallahu wasi'un 'alim

     Ci, którzy rozdają swój majątek na drodze Allaha, są podobni do ziarna, z którego wyrasta siedem kłosów, a w każdym kłosie jest sto ziaren. Allah pomnaża wielokrotnie, komu zechce. Allah jest Wszechogarniający, Wszechwiedzący.

782. 262

     ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَآ أَنفَقُوا۟ مَنًّا وَلَآ أَذًى ۙ لَّهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

     Alladhina yunfiquna amwalahum fi sabili Allahi thumma la yutbi'una ma anfaqu mannan wa la adhan lahum ajruhum 'inda rabbihim wa la khawfun 'alayhim wa la hum yahzanun

     Ci, którzy rozdają swój majątek dla sprawy Allaha, a potem nie czynią wyrzutów ani nie wyrządzają krzywdy z powodu tego, co rozdali, mają nagrodę u swojego Pana. Nie ogarnie ich lęk ani nie będą się smucić.

783. 263

     ۞ قَوْلٌ مَّعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّن صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَآ أَذًى ۗ وَٱللَّهُ غَنِىٌّ حَلِيمٌ

     Qawlun ma'rufun wa maghfiratun khayrun min sadaqatin yatba'uha adhan wa Allahu ghaniyyun halim

     Życzliwe słowo połączone z przebaczeniem jest lepsze niż jałmużna, po której następuje krzywda. Allah jest Samowystarczalny, Łagodny.

784. 264

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تُبْطِلُوا۟ صَدَقَٰتِكُم بِٱلْمَنِّ وَٱلْأَذَىٰ كَٱلَّذِى يُنفِقُ مَالَهُۥ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ ۖ فَمَثَلُهُۥ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُۥ وَابِلٌ فَتَرَكَهُۥ صَلْدًا ۖ لَّا يَقْدِرُونَ عَلَىٰ شَىْءٍ مِّمَّا كَسَبُوا۟ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْكَٰفِرِينَ

     Ya ayyuha alladhina amanu la tubtilu sadaqatikum bil‑manni wal‑adha kalladhi yunfiqu malahu ri'a'a an‑nasi wa la yu'minu billahi wal‑yawmi al‑akhiri famathaluhu kamathali safwanin 'alayhi turabun fa'asabahu wabilun fatarakahu saldan la yaqdiruna 'ala shay'in mimma kasabu wa Allahu la yahdi al‑qawma al‑kafirin

     O wy, którzy wierzycie! Nie obracajcie wniwecz swojej jałmużny przez wypominanie i krzywdzenie, jak ten, kto rozdaje swój majątek tylko po to, by ludzie go widzieli, a nie wierzy w Allaha ani w Dzień Ostatni. Jest on podobny do skały pokrytej ziemnym pyłem: uderza w nią ulewa i pozostawia ją gładką i nagą. Nie mają oni władzy nad niczym z tego, co zyskali. Allah nie prowadzi drogą prostą ludzi niewierzących.

785. 265

     وَمَثَلُ ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمُ ٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِ ٱللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۭ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَـَٔاتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِن لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

     Wa mathalu alladhina yunfiquna amwalahumu ibtigha'a mardati Allahi wa tathbitan min anfusihim kamathali jannatin birabwatin asabaha wabilun fa'atat ukulaha di'fayni fa'in lam yusibha wabilun fatallun wa Allahu bima ta'maluna basir

     A ci, którzy rozdają swój majątek, szukając upodobania Allaha i umocnienia swoich dusz, są podobni do ogrodu na wzniesieniu. Uderza w niego ulewa, a on wydaje podwójny plon. A jeśli nie nawiedzi go ulewa, to lekki deszcz. Allah widzi to, co czynicie.

786. 266

     أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَن تَكُونَ لَهُۥ جَنَّةٌ مِّن نَّخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ لَهُۥ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَأَصَابَهُ ٱلْكِبَرُ وَلَهُۥ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَآءُ فَأَصَابَهَآ إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَٱحْتَرَقَتْ ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلْـَٔايَٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

     Ayawaddu ahadukum an takuna lahu jannatun min nakhilin wa a'nabin tajri min tahtiha al‑anharu lahu fiha min kulli ath‑thamarati wa asabahu al‑kibaru wa lahu dhurriyyatun du'afa'u fa'asabaha i'sarun fihi narun fahtaraqat kadhalika yubayyinu Allahu lakumu al‑ayati la'allakum tatafakkarun

     Czy ktoś z was chciałby mieć ogród palm i winorośli, pod którym płyną rzeki i w którym ma wszelkiego rodzaju owoce, a potem, gdy dosięgnie go starość, a jego potomstwo jest słabe, ogród ten zostanie dotknięty ognistym wichrem i zostanie (cały) strawiony przez ogień? Tak Allah wyjaśnia wam Swoje objawienia, abyście się zastanowili.

787. 267

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَنفِقُوا۟ مِن طَيِّبَٰتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّآ أَخْرَجْنَا لَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ ۖ وَلَا تَيَمَّمُوا۟ ٱلْخَبِيثَ مِنْهُ تُنفِقُونَ وَلَسْتُم بِـَٔاخِذِيهِ إِلَّآ أَن تُغْمِضُوا۟ فِيهِ ۚ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ حَمِيدٌ

     Ya ayyuha alladhina amanu anfiqu min tayyibati ma kasabtum wa mimma akhrajna lakum mina al‑ardi wa la tayammamu al‑khabitha minhu tunfiquna wa lastum bi'akhidhihi illa an tughmidu fihi wa'lamu anna Allaha ghaniyyun hamid

     O wy, którzy wierzycie! Rozdawajcie z dobrych rzeczy, które zdobyliście, i z tego, co wyprowadzamy dla was z ziemi. Nie wybierajcie tego, co złe, (z zamiarem) rozdawania tego (jako jałmużny), skoro sami nie przyjęlibyście tego inaczej niż z niechęcią. I wiedzcie, że Allah jest Samowystarczalny, Godny Chwały.

788. 268

     ٱلشَّيْطَٰنُ يَعِدُكُمُ ٱلْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِٱلْفَحْشَآءِ ۖ وَٱللَّهُ يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ

     Ash‑shaytanu ya'idukumu al‑faqra wa ya'murukum bil‑fahsha'i wa Allahu ya'idukum maghfiratan minhu wa fadlan wa Allahu wasi'un 'alim

     Szatan obiecuje wam nędzę i nakazuje wam nieprzyzwoitość. Allah zaś obiecuje wam przebaczenie od Siebie i hojność. Allah jest Wszechogarniający, Wszechwiedzący.

789. 269

     يُؤْتِى ٱلْحِكْمَةَ مَن يَشَآءُ ۚ وَمَن يُؤْتَ ٱلْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِىَ خَيْرًا كَثِيرًا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَٰبِ

     Yu'ti al‑hikmata man yasha'u wa man yu'ta al‑hikmata faqad utiya khayran kathiran wa ma yadhdhakkaru illa ulu al‑albab

     On daje mądrość, komu chce, a komu dana jest mądrość, ten zaprawdę otrzymał obfite dobro. Lecz pamiętają o tym tylko ludzie rozumni.

790. 270

     وَمَآ أَنفَقْتُم مِّن نَّفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُم مِّن نَّذْرٍ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُهُۥ ۗ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ

     Wa ma anfaqtum min nafaqatin aw nadhartum min nadhrin fa'inna Allaha ya'lamuhu wa ma liz‑zalimina min ansar

     Jakąkolwiek jałmużnę dajecie i jakikolwiek ślub składacie, zaprawdę, Allah o tym wie. Czyniący zło nie mają pomocników.

791. 271

     إِن تُبْدُوا۟ ٱلصَّدَقَٰتِ فَنِعِمَّا هِىَ ۖ وَإِن تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا ٱلْفُقَرَآءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۚ وَيُكَفِّرُ عَنكُم مِّن سَيِّـَٔاتِكُمْ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

     In tubdu as‑sadaqati fani'imma hiya wa in tukhfuha wa tu'tuha al‑fuqara'a fahuwa khayrun lakum wa yukaffiru 'ankum min sayyi'atikum wa Allahu bima ta'maluna khabir

     Jeśli dajecie jałmużnę jawnie, jest to dobre, lecz jeśli ją ukrywacie i dajecie ubogim, będzie to dla was lepsze i odkupi część waszych złych uczynków. Allah jest świadomy tego, co czynicie.

792. 272

     ۞ لَّيْسَ عَلَيْكَ هُدَىٰهُمْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَهْدِى مَن يَشَآءُ ۗ وَمَا تُنفِقُوا۟ مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنفُسِكُمْ ۚ وَمَا تُنفِقُونَ إِلَّا ٱبْتِغَآءَ وَجْهِ ٱللَّهِ ۚ وَمَا تُنفِقُوا۟ مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

     Laysa 'alayka hudahum wa lakinna Allaha yahdi man yasha'u wa ma tunfiqu min khayrin fali'anfusikum wa ma tunfiquna illa ibtigha'a wajhi Allahi wa ma tunfiqu min khayrin yuwaffa ilaykum wa antum la tuzlamun

     Prowadzenie ich drogą prostą nie jest twoim obowiązkiem (o Muhammadzie), lecz Allah prowadzi drogą prostą, kogo chce. A jakiekolwiek dobro rozdajecie, służy ono wam samym, gdy rozdajecie jedynie w poszukiwaniu Oblicza Allaha. I jakiekolwiek dobro rozdajecie, zostanie wam w pełni odpłacone i nie doznacie krzywdy.

793. 273

     لِلْفُقَرَآءِ ٱلَّذِينَ أُحْصِرُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِى ٱلْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ ٱلْجَاهِلُ أَغْنِيَآءَ مِنَ ٱلتَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِيمَٰهُمْ لَا يَسْـَٔلُونَ ٱلنَّاسَ إِلْحَافًا ۗ وَمَا تُنفِقُوا۟ مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٌ

     Lil‑fuqara'i alladhina uhsiru fi sabili Allah la yastati'una darban fi al‑ardi yahsabuhumu al‑jahilu aghniya'a mina at‑ta'affufi ta'rifuhum bisimahum la yas'aluna an‑nasa ilhafan wa ma tunfiqu min khayrin fa'inna Allah bihi 'alim

     (Jałmużna jest) dla ubogich, którzy doznają ograniczeń dla sprawy Allaha i nie mogą podróżować po ziemi (w celach handlowych). Człowiek nierozważny uważa ich za zamożnych z powodu ich powściągliwości. Rozpoznasz ich po ich oznakach: nie proszą ludzi natarczywie. A cokolwiek dobrego rozdacie, zaprawdę, Allah o tym wie.

794. 274

     ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

     Alladhina yunfiquna amwalahum bil‑layli wan‑nahari sirran wa 'alaniyatan falahum ajruhum 'inda rabbihim wa la khawfun 'alayhim wa la hum yahzanun

     Ci, którzy rozdają swój majątek nocą i dniem, potajemnie i jawnie, zaprawdę, mają nagrodę u swego Pana; nie ogarnie ich lęk ani nie będą się smucić.

795. 275

     ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ ٱلرِّبَوٰا۟ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِى يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيْطَٰنُ مِنَ ٱلْمَسِّ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّمَا ٱلْبَيْعُ مِثْلُ ٱلرِّبَوٰا۟ ۗ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلْبَيْعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰا۟ ۚ فَمَن جَآءَهُۥ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ ۖ وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

     Alladhina ya'kuluna ar‑riba la yaqumuna illa kama yaqumu alladhi yatakhabbatuhu ash‑shaytanu mina al‑massi dhalika bi'annahum qalu innama al‑bay'u mithlu ar‑riba wa ahalla Allah al‑bay'a wa harrama ar‑riba faman ja'ahu maw'izatun min rabbihi fantaha falahu ma salafa wa amruhu ila Allah wa man 'ada fa'ula'ika ashabu an‑nari hum fiha khalidun

     Ci, którzy pochłaniają zyski z lichwy, nie mogą powstać inaczej niż ten, którego szatan powalił (swoim) dotknięciem. Tak jest dlatego, że mówią: Handel jest taki sam jak lichwa; tymczasem Allah dozwolił handel, a zakazał lichwy. Do kogo dotrze napomnienie od jego Pana i (on) zaprzestanie (w posłuszeństwie temu napomnieniu), ten zachowa (zyski z) tego, co minęło, a jego sprawa (odtąd) należy do Allaha. Ci zaś, którzy powrócą (do lichwy) — tacy są mieszkańcami Ognia. Będą w nim przebywać.

796. 276

     يَمْحَقُ ٱللَّهُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَيُرْبِى ٱلصَّدَقَٰتِ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ

     Yamhaqu Allah ar‑riba wa yurbi as‑sadaqati wa Allah la yuhibbu kulla kaffarin athim

     Allah niweczy lichwę i pomnaża owoce jałmużny. Allah nie miłuje bezbożnych i winnych grzechu.

797. 277

     إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُا۟ ٱلزَّكَوٰةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

     Inna alladhina amanu wa 'amilu as‑salihati wa aqamu as‑salata wa atawu az‑zakata lahum ajruhum 'inda rabbihim wa la khawfun 'alayhim wa la hum yahzanun

     Zaprawdę, ci, którzy wierzą, czynią dobre dzieła, odprawiają modlitwę i dają należną jałmużnę, mają nagrodę u swego Pana; nie ogarnie ich lęk ani nie będą się smucić.

798. 278

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَذَرُوا۟ مَا بَقِىَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓا۟ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

     Ya ayyuha alladhina amanu ittaqu Allah wa dharu ma baqiya mina ar‑riba in kuntum mu'minin

     O wy, którzy wierzycie! Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha i wyrzeknijcie się tego, co pozostało (wam należne) z lichwy, jeśli jesteście (naprawdę) wierzącymi.

799. 279

     فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا۟ فَأْذَنُوا۟ بِحَرْبٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ۖ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَٰلِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ

     Fa'in lam taf'alu fa'dhanu biharbin mina Allah wa rasulihi wa in tubtum falakum ru'usu amwalikum la tazlimuna wa la tuzlamun

     A jeśli tego nie uczynicie, przyjmijcie ostrzeżenie o wojnie (przeciw wam) ze strony Allaha i Jego Posłańca. A jeśli okażecie skruchę, należy wam się wasz kapitał (bez odsetek). Nie wyrządzajcie krzywdy, a nie doznacie krzywdy.

800. 280

     وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيْسَرَةٍ ۚ وَأَن تَصَدَّقُوا۟ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

     Wa in kana dhu 'usratin fanaziratun ila maysaratin wa an tasaddaqu khayrun lakum in kuntum ta'lamun

     A jeśli dłużnik jest w trudnym położeniu, to (niech nastąpi) odroczenie do (czasu) poprawy jego sytuacji; a darowanie długu jako jałmużny byłoby dla was lepsze, gdybyście tylko wiedzieli.

801. 281

     وَٱتَّقُوا۟ يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى ٱللَّهِ ۖ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

     Wattaqu yawman turja'una fihi ila Allah thumma tuwaffa kullu nafsin ma kasabat wa hum la yuzlamun

     I strzeżcie się Dnia, w którym zostaniecie sprowadzeni z powrotem do Allaha. Wtedy każdej duszy zostanie w pełni odpłacone za to, na co zasłużyła, i nie doznają krzywdy.

802. 282

     يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى فَٱكْتُبُوهُ ۚ وَلْيَكْتُب بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌۢ بِٱلْعَدْلِ ۚ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَن يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ ٱللَّهُ ۚ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ ٱلَّذِى عَلَيْهِ ٱلْحَقُّ وَلْيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْـًٔا ۚ فَإِن كَانَ ٱلَّذِى عَلَيْهِ ٱلْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُۥ بِٱلْعَدْلِ ۚ وَٱسْتَشْهِدُوا۟ شَهِيدَيْنِ مِن رِّجَالِكُمْ ۖ فَإِن لَّمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَٱمْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ ٱلشُّهَدَآءِ أَن تَضِلَّ إِحْدَىٰهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَىٰهُمَا ٱلْأُخْرَىٰ ۚ وَلَا يَأْبَ ٱلشُّهَدَآءُ إِذَا مَا دُعُوا۟ ۚ وَلَا تَسْـَٔمُوٓا۟ أَن تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَىٰٓ أَجَلِهِۦ ۚ ذَٰلِكُمْ أَقْسَطُ عِندَ ٱللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَٰدَةِ وَأَدْنَىٰٓ أَلَّا تَرْتَابُوٓا۟ ۖ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا ۗ وَأَشْهِدُوٓا۟ إِذَا تَبَايَعْتُمْ ۚ وَلَا يُضَآرَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ ۚ وَإِن تَفْعَلُوا۟ فَإِنَّهُۥ فُسُوقٌۢ بِكُمْ ۗ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۖ وَيُعَلِّمُكُمُ ٱللَّهُ ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ

     Ya ayyuhal‑ladhina amanu idha tadayantum bidaynin ila ajalin musamman faktubuhu walyaktub baynakum katibun bil-'adli wala ya'ba katibun an yaktuba kama 'allamahu Allahu falyaktub walyumlilil‑ladhi 'alayhil‑haqqu walyattaqi Allaha rabbahu wala yabkhas minhu shay'an fa'in kanal‑ladhi 'alayhil‑haqqu safihan aw da'ifan aw la yastati'u an yumilla huwa falyumlil waliyyuhu bil-'adli wastashhidu shahidayni min rijalikum fa'in lam yakuna rajulayni farajulun wamra'atani mimman tardawna minash‑shuhada'i an tadilla ihdahuma fatudhakkira ihdahumal‑ukhra wala ya'bash‑shuhada'u idha ma du'u wala tas'amu an taktubuhu saghiran aw kabiran ila ajalihi dhalikum aqsatu 'inda Allahi wa aqwamu lish‑shahadati wa adna alla tartabu illa an takuna tijaratan hadiratan tudirunaha baynakum falaysa 'alaykum junahun alla taktubuha wa ashhidu idha tabaya'tum wala yudarra katibun wala shahidun wa'in taf'alu fa'innahu fusuqun bikum wattaqu Allaha wayu'allimukumu Allahu wallahu bikulli shay'in 'alim

     O wy, którzy wierzycie! Kiedy zaciągacie dług na określony czas, zapiszcie go. Niech pisarz zapisze go między wami na (warunkach) sprawiedliwych. Żaden pisarz nie powinien odmawiać pisania tak, jak nauczył go Allah. Niech więc pisze, a ten, kto zaciąga dług, niech dyktuje, niech wypełnia swój obowiązek wobec Allaha, swego Pana, i niczego z długu nie umniejsza. Jeśli jednak dłużnik jest ograniczonego rozumu, słaby lub sam nie może dyktować, niech opiekun jego spraw dyktuje na (warunkach) sprawiedliwych. I powołajcie na świadków dwóch spośród waszych mężczyzn. Jeśli zaś dwóch mężczyzn nie ma (pod ręką), to jednego mężczyznę i dwie kobiety spośród tych, których uznajecie za odpowiednich świadków, aby gdy jedna się pomyli (przez zapomnienie), druga przypomniała. Świadkowie nie powinni odmawiać, kiedy są wzywani. Nie wzbraniajcie się przed spisaniem (umowy), czy dotyczy małej, czy wielkiej sumy, wraz z (zapisem) jej terminu. To jest sprawiedliwsze w oczach Allaha, pewniejsze dla świadectwa i najlepsze dla uniknięcia wątpliwości między wami; wyjątkiem jest jedynie towar, który przekazujecie sobie bezpośrednio z ręki do ręki. W takim przypadku nie ma dla was grzechu, jeśli tego nie zapiszecie. I miejcie świadków, kiedy sprzedajecie sobie nawzajem, i niech ani pisarz, ani świadek nie doznaje krzywdy. Jeśli wyrządzicie (im krzywdę), zaprawdę, będzie to waszym grzechem. Wypełniajcie swój obowiązek wobec Allaha. Allah was naucza. A Allah wie o wszystkim.

803. 283

     ۞ وَإِن كُنتُمْ عَلَىٰ سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا۟ كَاتِبًا فَرِهَٰنٌ مَّقْبُوضَةٌ ۖ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُم بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ ٱلَّذِى ٱؤْتُمِنَ أَمَٰنَتَهُۥ وَلْيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا۟ ٱلشَّهَٰدَةَ ۚ وَمَن يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُۥٓ ءَاثِمٌ قَلْبُهُۥ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

     Wa'in kuntum 'ala safarin walam tajidu katiban farihanun maqbudatun fa'in amina ba'dukum ba'dan falyu'addil‑ladhi'tumina amanatahu walyattaqi Allaha rabbahu wala taktumush‑shahadata waman yaktumha fa'innahu athimun qalbuhu wallahu bima ta'maluna 'alim

     Jeśli jesteście w podróży i nie możecie znaleźć pisarza, to zastaw oddany w ręce (wystarczy). A jeśli jeden z was zaufa drugiemu, niech ten, któremu zaufano, odda to, co mu powierzono (zgodnie z umową między nimi), i niech wypełnia swój obowiązek wobec Allaha, swego Pana. Nie ukrywajcie świadectwa. Kto je ukrywa, tego serce jest, zaprawdę, grzeszne. Allah jest świadomy tego, co czynicie.

804. 284

     لِّلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَإِن تُبْدُوا۟ مَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُم بِهِ ٱللَّهُ ۖ فَيَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

     Lillahi ma fis‑samawati wama fil‑ardi wa'in tubdu ma fi anfusikum aw tukhfuhu yuhasibkum bihi Allahu fayaghfiru liman yasha'u wayu'adhdhibu man yasha'u wallahu 'ala kulli shay'in qadir

     Do Allaha (należy) wszystko, co jest w niebiosach, i wszystko, co jest na ziemi. Czy ujawnicie to, co jest w waszych myślach, czy to ukryjecie, Allah was z tego rozliczy. On przebaczy, komu zechce, i ukarze, kogo zechce. Allah ma moc nad wszystkim.

805. 285

     ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِۦ ۚ وَقَالُوا۟ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ ٱلْمَصِيرُ

     Amanar‑rasulu bima unzila ilayhi min rabbihi wal‑mu'minuna kullun amana billahi wamala'ikatihi wakutubihi warusulihi la nufarriqu bayna ahadin min rusulihi waqalu sami'na wa ata'na ghufranaka rabbana wa ilaykal‑masir

     Posłaniec wierzy w to, co zostało mu objawione od jego Pana, i (tak samo) wierzący. Każdy wierzy w Allaha, Jego aniołów, Jego Pisma i Jego posłańców — nie czynimy różnicy między żadnym z Jego posłańców — i mówią: Słyszymy i jesteśmy posłuszni. (Udziel nam) Twego przebaczenia, nasz Panie. Do Ciebie prowadzi wędrówka.

806. 286

     لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا ٱكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ إِن نَّسِينَآ أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦ ۖ وَٱعْفُ عَنَّا وَٱغْفِرْ لَنَا وَٱرْحَمْنَآ ۚ أَنتَ مَوْلَىٰنَا فَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ

     La yukallifu Allahu nafsan illa wus'aha laha ma kasabat wa'alayha maktasabat rabbana la tu'akhidhna in nasina aw akhta'na rabbana wala tahmil 'alayna isran kama hamaltahu 'alal‑ladhina min qablina rabbana wala tuhammilna ma la taqata lana bihi wa'fu 'anna waghfir lana warhamna anta mawlana fansurna 'alal‑qawmil‑kafirin

     Allah nie obciąża żadnej duszy ponad jej możliwości. Na jej korzyść jest (tylko) to, co zyskała, a przeciw niej (tylko) to, na co zasłużyła. Panie nasz! Nie potępiaj nas, jeśli zapomnimy lub popełnimy błąd! Panie nasz! Nie nakładaj na nas takiego ciężaru, jaki nałożyłeś na tych, którzy byli przed nami! Panie nasz! Nie nakładaj na nas tego, czego nie mamy siły unieść! Daruj nam, przebacz nam i zmiłuj się nad nami, Ty, nasz Opiekunie, i daj nam zwycięstwo nad ludźmi niewierzącymi.

Tekst: The Qur'an, Arabic text in the Uthmani script (reading of Hafs from Asim). Znaczenie: tłumaczenie z The Meaning of the Glorious Koran, translated by Marmaduke Pickthall, 1930. Przepisano słowo w słowo z podanego wydania

Czytaj, kopiuj i drukuj za darmo. Bez logowania.